Одржан вториот модул од програмата SI Innovation Leaders (SIIL)

Од 7ми до 11ти октомври во Сараево се одржа вториот модул од програмата SI Innovation Leaders (SIIL) Programme во која учествуваше нашиот член од тимот Софија Богева. 

Целта на ова програма е да придонесе кон зајакнување на еко-системот на иновации во регионот на западен балкан. Преку програмата, а со помош на шведското знаење и експертиза ќе креира платформа за размена на знаења и решавање на проблеми помеѓу експертите за развој на иновации во соодветните области од јавниот, приватниот, граѓанскиот сектор и академијата. Во оваа прва година во програмата учество земаат експерти од Босна и Херцеговина, Северна Македонија и Србија.

За време на овој втор модул, учесниците имаа можност да бидат и дел од Самитот за иновации во Сараево (линк).

Програмата е финансирана од Шведскиот институт (Swedish Institute (SI)), јавна агенција која промовира интерес и доверба во Шведска низ целиот свет, а имплементирана во соработка со Enact Sustainable Strategies.

Отворен повик за изработка на проектна документација за 7 зелени јавни површини – скверови

Скопје Лаб со задоволство ве информира дека Град Скопје го отвори повикот за изработка на проектна документација за 7 зелени јавни површини – скверови.

Со објава на повикот се затвора и првата фаза од реализација на иницијативата за озеленување и разубавување на градот согласно потребите на граѓаните.Решенијата кои ќе одговорат на повикот треба да ги отсликаат претходно подготвените концепти кои тимот на Скопје Лаб ги изработи врз база на спроведеното етнографско истражување со граѓаните на Скопје (види ги концептите).

Иако иницијално Скопје Лаб објави само 6 предлог концепти, поради обезбедување на дополнителни средства, повикот се прошири на 7 јавни зелени површини скверови кои беа претходно концептуализирани без разлика на иницијално предвидените средства.

Сите заинтересирани лица кои ги исполнуваат дадените критериуми за учество во тендерската постапка, можат да поднесат предлог понуда, најкасно до 24.10.2019 во 12:00 часот.

Oгласот за јавна набавка можете на го најдете на следниот линк: https://skrati.mk/050TO

 

Одржана тркалезна маса на тема „Здравјето во нашите урбани политики – колку се здрави нашите градови“

Под покровителство и организација на Академијата на науките и уметностите на Република Северна Македонија (МАНУ) и Институтот за јавно здравје (ИЈЗ) во просториите на МАНУ, на 1 октомври 2019 година се одржа тркалезна маса на тема „Здравјето во нашите урбани политики – колку се здрави нашите градови“. 

Целта на тркалезната маса беше пред сѐ на едно место да се соберат креаторите на политиките во различни сектори на централно и на локално ниво, урбанистичките планери и архитектите, здравствените професионалци, универзитетската заедница и невладините организации. Дисксуијата беше насочена кон можностите за размена на мислења во однос на најновите научни истражувања во областа на урбаните политки, здравјето на населнието, заштита на животната средина и намалување на социјалните нееднаквости.

Состанокот го отворија Претседателот на МАНУ Академик Таки Фити и професор Драган Ѓорѓев од ИЈЗ, а свои централни излагања имаа гостите од Шкотска Проф. Џорџ Морис и г-днот Џон Хови кои ја преставија политикита на Европската Унија и на Шкотска во областа на здравјето и заштита на животната средина на ниво на локалните заедници и градови. Беа презентирани и примери на добра практика кај нас (Град Скопје и Општина Карпош) и во Европската Унија. Посебно беше интересно презентирањето на позитивните искуства во Шкотска, применети во проект на Град Скопје за изготвување на Здравствен профил на градот, во рамки на активностите што Град Скопје ги реализира како член на Здрави градови на Светската здравствена организација.

 

Одржана 4та работилница за редизајн на услугата за управување со кабаст отпад

На 21ви август во Град Скопје се одржа 4та работилница за редизајн на услугата за управување со кабаст отпад. 

Целта беше да се презентираат финалните резултати и решенија што учесниците ги дизајнираа во изминатиот период за време на 3те дизајн работилници, односно предлог решението за редизајнирање на услугата на ЈП Комунална Хигиена како и неколку предлог нови решенија кои системски ќе помогнат во справување со овој проблем.

Решенијата се движеа од измена на процес на пријава и плаќање, предлог промотивни и едукативни активности, до нови услуги за реискористување на мебел и други слични предмети и воспоставување на центри за занаетчии и за донација на мебел и други предмети на социјално загрозени лица или лица во ризик. 

Како потсетување, решенијата ги дизајнираа претставниците од ЈП Комунална Хигиена во соработка со претстaвници од приватни претпријатија кои управуваат со отпад, администрацијата од Град Скопје, занаетчии, претставници од невладиниот сектор и заинтересирани граѓани на Скопје, преку процес кој го фасилитираше тимот на Скопје Лаб. 

Следен чекор е средба помеѓу високото раководство на ЈП Комунална Хигиена и Град Скопје каде што ќе се идентификуваат приоритените акции и активности кои би се имплементирале во следниот период. 

Следете нѐ за да бидете во тек со прогресот и резултатите од процесот.

Повеќе за проектот може да прочитате овде: https://skrati.mk/KabastOtpad

Зајакнување на вештините на вработените од различни сектори на Град Скопје

Во изминатиот период тимот на Скопје Лаб работеше на зајакнување на вештините на вработените од различни сектори на Град Скопје. Во тој контекст, се одржаа 3 дводневни работилници кои опфатија пренос на знаење за користење на алатки за графички дизајн, креирање на интерактивни прашалници и ефективно комуницирање на информации со помош на Storytelling (Уметност на раскажување приказни).

Првата работилница беше на тема креирање на интерактивни прашалници со помош на алатката Typeform. За време на работилницата, учесниците се запознаа со основите на алатката и работеа практично при што креираа свои прашалници. Целта на оваа работилница беше во иднина вработените на Град Скопје да можат сами да креираат интерактивни прашалници, во зависност од потребите на секој сектор.

Втората работилница се фокусираше на брзо и лесно креирање на графички дизајни, користејќи ја алатката Canva. Учесниците се запознаа со основите на графички дизајн и можностите кои оваа алатка ги нуди, од визуелно претставување на податоци до креирање на постери за настани, а со цел успешна промоција на проектите и активностите кои ги реализира Град Скопје. Вториот дел од работилницата вклучуваше вежба, односно предизвик на кој учесниците работејќи во тимови, креираа дизајни согласно идните потреби на градот.

Последната тема која беше опфатена во третата работилница е уметноста на раскажување приказни. Главната идеја беше да се прикаже како преку користење на соодветен говор и стил на пишување може да се креираат материјали (новости, презентации, говори, дизајни) кои на ефективен начин можат главните информации подобро да ги доближат до јавноста и да пробудат интерес во нејзино ангажирање во работата на градот.  Дополнително се прикажа како преку користење на различни типови на медиуми и алатки со кои се работеше на претходните две работилници, може да се дојде до поефективни резултати.

Поради покажаниот интерес за вакви и други типови на работилници, обуките ќе продолжат да се реализираат и во следниот период.

Следете нѐ за повеќе информации.

Прашалниците за оценка на услугите на Град Скопје се отворени за граѓаните

Град Скопје со поддршка од Скопје Лаб изработи интерактивни прашалници со цел да дојде до информации кои ќе помогнат да се подобрат тековните услуги, да се креираат нови и/или да се подобри начинот на нивна испорака.

После секои 2 месеци, сите собрани податоци се обработуваат и се преточуваат во дефинирани предлози и препораки за подобрување на услугите и работата на Град Скопје

Доколку сте користеле некоја од услугите во последните 6 месеци, ве покануваме да одвоите 5 минути од Вашето време да го пополните прашалникот и да го споделите вашето искуство со услугите. 

Прашалниците можете да ги најдете на следниот линк:

https://www.skopjelab.mk/prasalnik/

 

Одржана трета работилница за редизајнирање на услугата за собирање кабаст отпад

На 9ти јули во просториите на Град Скопје, се одржа третата работилница за редизајнирање на услугата за собирање на кабаст отпад.

Групата учесници од минатите 2 работилници, работеа на креирање решенија на предизвикот: „Како да поттикнеме правилно одлагање на кабастиот отпад кај домаќинствата/компаниите со цел намалување на диви депонии во Скопје и количина на кабаст отпад на Дрисла за 50% до 2021 година?“.

Главниот фокус на оваа работилница беше генерирање на идеи за редизајн на услугата за собирање на кабаст отпад. Во тој контекст се разгледуваше предизвикот од повеќе аспекти, како што се: законска регулатива, инфраструктура за правилно управување со отпадот, информираност на граѓаните за отпадот и начинот на депонирање, алтернативи за одлагање на кабаст отпад и процес на испорака на услугата на ЈП Комунална Хигиена.

Во првиот дел од работилницата учесниците преку работа во групи се обидоа да дојдат до што поголем број на идеи кои го адресираат предизвикот и истите да ги структурираат во логични категории согласно специфичните проблеми кои ги адресираат. 

Во вториот дел секоја од трите групи избра по една идеја која ја разработија во детали по што следеше презентација и дискусија. 

Работилницата заврши со избрани 3 клучни предлог решенија: 1) дефиниран нов процес на испорака на  услугата за собирање на кабаст отпад на ЈП Комунална Хигиена, 2) кампања за едукација и информираност за видовите отпад и начините за правилно одлагање на отпад, 3) центар за донација на мебел за социјално загрозени лица и семејства.

Следната средба ќе се одржи при крај на јули, а фокусот ќе биде на доразработување на предлог решенијата со вклучување на повеќе засегнати страни со цел дефинирање на акциски план за работа и идентификација на следни чекори со цел правилна и навремена имплеметација на сите или дел од решенијата. 

Следете нѐ за да бидете во тек со прогресот и резултатите од процесот.

Повеќе за проектот може да прочитате овде: https://skrati.mk/KabastOtpad

Одржана втора работилница за редизајнирање на услугата за собирање кабаст отпад

На 1ви јули во просториите на Град Скопје, се одржа втората работилница за редизајнирање на услугата за собирање на кабаст отпад на ЈП Комунална Хигиена. 

Со веќе-формираната група на учесници од првата работилница, се доформулираа проблемите и причините за неправилното одлагање на отпадот и успешно се постигна консензус по однос на истите. Главниот фокус беше на мапирање на сите засегнати страни кои директно или индиректно придонесуваат за проблемот или помагаат во негово решавање, вклучувајќи донесувачи на одлуки и регулатива, потенцијални донатори, влијателни личности и медиуми итн.

Дополнително, се работеше и на мапирање на постоечки и потенцијални извори на податоци кои можат да помогнат во креирање ефективни решенија. 

Работилницата заврши со детален опис на главните засегнати страни односно нивното влијание на проблемот и проектот, типови на податоци кои ги генерираат и начин на кој податоците се користат за донесување одлуки, начин на ангажирање на актерот во процесот и сл. 

Третата работилница ќе се одржи на 9ти јули во просториите на Град Скопје а фокусот ќе биде на дизајнирање на потенцијални решенија.

Следете нѐ за да бидете во тек со прогресот и резултатите од процесот.

Повеќе за проектот може да прочитате овде: https://skrati.mk/KabastOtpad

 

Одржана прва работилница за редизајнирање на услугата за собирање кабаст отпад

На 24ти јуни во просториите на Град Скопје, се одржа првата работилница за редизајнирање на услугата за собирање на кабаст отпад на ЈП Комунална Хигиена. На работилницата присуствуваа претставници од јавни и приватни претпријатија кои управуваат со отпад, граѓани на Скопје кои сакаат да помогнат, претставници од различни сектори од Град Скопје, претставници од општини, занаетчии и претставници на невладиниот сектор. 

На оваа прва работилница учесниците работеа на дефинирање на проблеми и причини за неправилното одлагање на отпадот (со поголем фокус на кабастиот отпад) и дефинирање на предизвик кој ќе го решаваат. 

Дефинирањето на проблемите и причините беше базирано на резултатите од  спроведеното примарно и секундарно истражување како и на искуствата од практичната работа на сите вклучени страни. Дел од клучните проблеми кои беа идентификувани беа поврзани со посточеката инфраструктура, информираноста на граѓаните за различните типови отпад и последиците од неправилно мешање на отпадот, постоечките услуги, нивна промоција достапност, начин на испорака, и сл.

За време на работилницата малку се продискутира и на темата однесување, митовите за промена на однесувањето и ефективни начини за постигнување одредени позитивни промени во однесувањето на граѓаните со цел заштита на животната средина. 

Втората работилница ќе се одржи на 1ви јули во 12 часот во просториите на Град Скопје на која ќе се работи на мапирање на системот и дизајнирање на предлог решенија.

Следете нѐ за да бидете во тек со прогресот и резултатите од процесот.

Повеќе за проектот може да прочитате овде: https://skrati.mk/KabastOtpad

Приказните на најстарото дрво во Скопје

Добар ден сограѓани и пријатели. Мердита, сени севијорум, шукар диве, добар дан.

Ме познавате ли? Е, јас ве познавам вас, односно ги знам вашите приказни. Ги бележам со години и години, мошне, мошне долго. А сега и ќе ви раскажам дел од нив. Трпение, млади луѓе, трпение…

Прво, да ви кажам кој сум јас. Некои од вас веќе ме познаваат како Чинарот, а други како — Платанот. Живеам во дворот на Гази Иса Беговата џамија во Скопје, веднаш зад болницата Битпазар. Верувале или не, годинава навршувам 544 години!

И чекајте, тоа не е сè. Неодамна, благодарение на Зелениот катастар, дознав дека сум најстарото дрво во Скопје!

1. Зелен катастар

Што е Зелен катастар? Зелениот катастар знае повеќе за дрвјата од Скопје од мене, а јас знам речиси сè! Во него се запишани сите мои роднини и пријатели! Токму така!

Воедно, Зелениот катастар содржи прецизни и квалитетни податоци со чија помош ќе може:

  • да се спречи непотребното сечење или оштетување на дрвјата;
  • да се запре целосното уништување на зеленилото со различни градежни активности;
  • да се направи план за зачувување на постојното зеленило;
  • поквалитетно да се одржуваат зелените површини во градот.

А сега ќе ви ги раскажам и некои интересни податоци за моите роднини, дрвјата и грмушките во Скопје. Повеќето од нив ги познавам лично, но тие прецизно се дознаа од истражувањето на Зелениот катастар, прво од таков вид. Слушајте внимателно!

  • Во Скопје до сега се евидентирани 65.844 дрвја и 28.395 грмушки.
  • Од дрвјата, 71,35% се листопадни, а 28,65% се зимзелени.
  • 5 најмногу оштетени видови дрвја во Скопје се: индиски јоргован, дива маслинка, врба, топола и каталпа.
  • 5 дрвја кои се препорачуваат да се садат во урбаните средини, поради нивната отпорност и еколошките карактеристики, се липа, јасен, платан, јавор и бор;
  • Оние пак кои во градски услови ги намалуваат ефектите на климатските промени, бидејќи врзуваат најмногу јаглерод во стеблото и го отстрануваат јаглеродниот диоксид од воздухот, се јасен, каталпа, јавор, гледич и багрем.
  • Ослободениот кислород од дрвјата кои се во моментот во Скопје изнесува 17,852M kg, што е еквивалент на тежината на Големата пирамида во Египет. Но, секогаш може повеќе!

2. Ерозии

Во моето животно петвековие, сум посведочил многу ерозии на земјиштето и поројни поплави во Скопје и скопско.

Првите пошумувања, како мерки за контрола на ерозијата, беа спроведени на почетокот на XX век, но имаше и многу несоодветни активности од страна на човекот.

Срце ме болеше кога, во средината на минатиот век, луѓето се однесуваа несовесно со планината Водно. Верувам некои од вас се сеќаваат на тоа! Ех, од интензивното сечење на дрвјата, орањето и напасувањето на животни, Водно беше сосема оголено. И како резултат на тоа, во месец јули, далечната 1951 година, се случија катастрофални поплави од поројните води од Водно! Поплавите предизвикаа ужасни загуби, материјални и еколошки, а дури беше загубен и еден човечки живот.

Огромна количина на ерозивни наноси беше исталожена на подножјето на Водно, а и во самиот град. Граѓаните сфатија каде погрешија, па веднаш преземаа низа активности за пошумување на Водно. Поради овие активности, Водно е онакво како што го знаеме денес — парк-шума.

Но, Водно не е безбедно ни денеска, а загрозени се и многу други подрачја во околината на Скопје.

3. Поплави

Морам да ви кажам понекој збор и за поплавите во Скопје. Јас сум видел многу, а некои од нив беа навистина страшни. Во податоците кои ги има градот, од почетокот на хидролошкиот мониторинг во 1923 година, се забележани пет големи поплави: декември 1935, декември 1937, ноември 1962, ноември 1979 година и август 2016. Овие поплави предизвикаа големи економски и еколошки загуби.

Скопје се поплавува од повеќе извори: од реката Вардар, од атмосферските води (канализациски поплави), од поројните водотеци од планината Водно, од покаченото ниво на подземните води и како резултат на прелевање на браните Матка, Света Петка и Козјак.

Да ве предупредам! Во последните години, поројни поплави се јавуваат почесто и стануваат сè подеструктивни. Паметам, порано ваквите поплави се повторуваа еднаш во 100 години, а сега зачестија, па се појавуваат еднаш на 50 години, па дури и почесто!

Има повеќе причини за ваквите зачестени поплави, но од нив клучни се следниве:

  • несоодветна експлоатација и управување со шумите и намалување на шумската вегетација
  • неодржливи земјоделски практики и несоодветно управување со земјоделското земјиште;
  • неконтролирана урбанизација.

4. Скопје се загрева

Да ви кажам и уште нешто… многу тешко ми паѓа кога ќе видам дека многу граѓани се греат на дрва! Со тоа, не само што придонесуваат за неконтролирано сечење на моите роднини и пријатели, туку и директно придонесуваат за загадување на воздухот!

Белите дробови на градот сме ние, дрвјата! Ако не нема нас, она што страда се вашите бели дробови!

Затоа, ви предлагам да се информирате повеќе за тоа како Скопје се загрева и од што потекнува загадувањето, а и да придонесете и самите за неговото намалување.

5. Жешки точки / Жешки острови

И уште нешто… Дали знаете дека во нашиот град има таканаречени жешки точки, односно топли острови, каде што е особено тешко да се живее лете? И тие се жешки точки токму затоа што таму има најмалку дрвја!

Доколку сакате да го смените местото на живеење, би било добро да ги знаете овие точки и да знаете како да ги избегнете? Јас можам да ви ги откријам сите! Што друго би можел да направи најстариот зелен жител на градот, освен да помогне?

Некои од вас верувам се прашуваат како би можеле да се елиминираат жешките точки во градот? Со садење нов дрвја, секако! Би требало да се направи акција за засадување на нови дрвја на сите места кои се голи или се засадени со грмушки и неквалитетни дрвја. Исто така, треба да се засадат дрвја на просторот покрај улиците.

Сликата е превземена од Google Maps

 

Преземено од УНДП МК – Приказните на најстарото дрво во Скопје.