Повик за учесници на работилница: Редизајн на јавни површини Скопје 2.0

После успешната реализација на првиот циклус работилници – Редизајн на јавни површини 1.0, со големо задоволство официјално го отвараме повикот за учесници на вториот циклус работилници насловен „Редизајн на јавни површини Скопје 2.0“, овојпат со неколку нови локации на кои им е потребна вашата креативност и вештини!

Доколку сте граѓанин кој го засега уредувањето на јавните површини и сакате да придонесете за подобрување на вашиот град, ве покануваме да се пријавите на четиридневна работилница за редизајн. Целта на оваа иницијатива е да помогне во озеленување на јавниот простор и негово дизајнирање согласно потребите на граѓаните.

Идентификуваните локации на кои ќе се работи се: 

  1. Краевите на слепите улички кои гледаат на Бул. Илинден и тоа: Ул. Благоја Страчков, Ул. Кукушка, Ул. Крсто Баиќ и Ул. 8ми Март, ул. Коле Неделковски, Ул. Пајак, Ул. Коста Веселинов.
  2. Дел од ул. Наум Наумовски Борче кај “Bike Market” кој ќе се прошири во тротоар и дел од паркингот од спротива кој ќе треба да се озелени.

На следниот линк може да ги погледнете локациите –  https://bit.ly/2S2bQus

Овие површини во моментов се во незавидни услови или се со нецелосно искористен потенцијал. Со оглед дека локациите се наоѓаат неподредно до булевар со голема фрекфенција на возила, озеленувањето на просторот ќе биде клучен елемент во новите дизајни.

Кога и каде?

Работилницата ќе се одржи во викендите: 

  • 15 – 16ти февруари
  • 22 – 23ти февруари

Учество ќе можат да земат 18 учесници, кои поделени во 3 групи, ќе работат на одредени локации под водство на посветен ментор и група на дополнителни експерти од различни области (архитектура и просторен и пејсажен дизајн, градежништво, иновации, занаетчиство итн.) кои ќе им помагаат во процесот.

Како резултат од работилницата ќе се изработат неколку концепт дизајн проекти за овие простори, кои ќе бидат водилка за нивно идно уредување од страна на градот Скопје и општините.

Пријавете се со пополнување на следната форма: https://bit.ly/36EgAvJ

Сите учесници ќе се здобијат со искуство за:

  • Работа во мултидисциплинарен тим
  • Спроведување локално истражување
  • Ко-креирање со крајни корисници
  • Уредување на јавен простор
  • Дизајнирање на урбана опрема
  • Презентирање на проекти и идејни решенија
  • Изработка на концепт за дизајн на простор (во сите негови елементи)
  • Сертификат за учеството

Учесниците можат да бидат:

  • Студенти од областа на  архитектура, просторен или пејсажен дизајн
  • Млади архитекти, уметници, пејсажни дизајнери, градежници, инженери 
  • Сите останати заинтересирани граѓани од било кое занимање кои сакаат и сметаат дека можат да придонесат во процесот

Присуството е задолжително на сите денови од работилницата (во просек 5-6 часа на ден).

Задолжително е носење на свој личен лаптоп за потребите на проектот. Работилницата е бесплатна, работен јазик на работилницата е македонски.

Активноста е организирана од Скопје Лаб – Центар за иновации на Град Скопје со поддршка од Скопската жива градска лабораторија (Skopje Urban Living Lab) и Програмата за развој на Обединетите нации (UNDP MK).

.

За СкопјеЛаб — Центар за иновации на Град Скопје

СкопјеЛаб е Центар за иновации на Град Скопје кој работи на изнаоѓање на иновативни начини за решавање на предизвиците и проблемите со кои се соочува Градот. Работи како посредник меѓу граѓаните, академските институции, компаниите, секторите и одделенијата на градот, општините и граѓанските организации со цел ко-креирање на заедничка вредност, брзо прототипирање и/или проверка и селекција на иновативни решенија.  – https://www.skopjelab.mk/

Одржан прв циклус работилници за редизајн на јавни површини во Скопје

Центарот за иновации на Град Скопје – СкопјеЛаб  во текот на месец декември 2019 година одржа неколку последователни работилници на тема „Редизајн на јавни површини“, кои се фокусираа на три јавни површини во Скопје со активно учество на студенти по архитектура и пејзажен дизајн како и на граѓани кои имаат вештини со кои може да придонесат во креирањето на концепти. Оваа втора фаза од иницијативата имаше за цел подобрување на состојбата на јавни површини во Скопје, преку зголемување на зеленилото и обезбедување поквалитетни јавни места за граѓаните.

Користејќи еден партиципативен пристап кој се базира на ко-креирање со крајниот корисник, овие работилници обезбедија не само креирање на концепти согласно потребите на граѓаните, туку и отворија можности за поактивно вклучување на младите во општествениот живот и генерално кон зголемување на свесноста кај јавноста за отвореноста на дел од институциите за соработка во вакви иницијативи.

Идентификуваните локации на кои се работеше се: Парк Форум, Двор на студентски дом Гоце Делчев и Плоштад Балет. Како резултат се изработија 3 концепт дизајн проекти за овие простори кои служат како водилка за нивно идно уредување од страна на градот Скопје. Трите групи беа водени од тројца архитекти: Сара Симоска, Никола Ѓорѓиевски и Ирена Милојеска, како и еден електроинженер Владимир Ѓоргиевски. Работилниците се одржуваа во просториите на Skopje Urban Living Lab во старата скопска чаршија.

По работилниците, на 21ви јануари, во просториите на Советот на Град Скопје се одржа отворена презентација на 3те концепти пред надлежните како и пред локалното население со цел да се соберат финални коментари. Ги покануваме сите заинтересирани граѓани да ги следат социјалните профили на СкопјеЛаб каде може да се информираат за процесот и остварувањата. По целосно финализирање на концептите, истите ќе бидат објавени и јавно достапни на нашата веб-страница skopjelab.mk.

Презентација на концепти за редизајнирање на јавни површини во Скопје

Град Скопје и Центарот за иновации на Град Скопје – Скопје Лаб ве покануваат да присуствувате на презентацијата на концептите за редизајнирање на 3 јавни површини во Скопје кои се резултат на работилниците за редизјанирање на јавен простор кои се оддржаа во периодот 14 – 22 декември 2019 година.

  • Датум: 21.01.2019
  • Локација: Сала на совет на Град Скопје
  • Време: 14 часот

Иницијативата и целиот процес на реализација беше организиран од страна на Скопје Лаб, додека фасилитацијата и менторирањето на тимовите беше реализирано од страна на 4ца млади професионалци:

  • Сара Симоска – М-р. Архитект
  • Владимир Ѓорѓиевски – Дипл. Електро инжињер во полето на Енергетска Ефикасност
  • Никола Ѓорѓиевски – Дипл.Инж. Архитект и Дипл.Пејсажен Арх.
  • Ирена Милојеска – М-р Архитект

На работилниците присуствуваа вкупно 17 млади лица  – студенти и ученици кои беа избрани по пат на јавен повик.

Повеќе за иницијативата и работилниците може да најдете овде https://www.skopjelab.mk/rabotilnitsi-redizajn-na-javni-povrshini-vo-skopje/ .

Во склоп на настанот ќе се презентира на кратко и за она што беше опфатено и сработено во првата фаза од иницијативата во која беа опфатени 7 јавни површини во Скопје.

Интервју: Јавните површини може да се унапредат со активно учество на заедницата

 

ФакторСо рапидната и неконтролирана урбанизација голем број на јавни површини во Скопје се узурпирани со што се намали квалитетот на живот. Како вашата работилница ќе даде придонес кон промена на овие состојби?

БогеваОва е втора фаза од иницијативата чија цел е подобрување на состојбата на јавни површини во Скопје, преку зголемување на зеленилото и обезбедување поквалитетни јавни места за граѓаните. Земајќи еден партиципативен пристап кој се базира на ко-креирање со крајниот корисник, овие работилници ќе обезбедат не само креирање на концепти согласно потребите на граѓаните, туку и отвараат можности за поактивно вклучување на младите во општествениот живот и генерално кон зголемување на свесноста кај јавноста за отвореноста на дел од институциите за соработка во вакви иницијативи.

Крајниот резултат од работилниците ќе им обезбеди целосно дефинирани концепти за неколку локации (концепт за идејно решение и предлог модел за одржување) кои ќе може Градот Скопје понатаму полесно да ги имплементира и одржува.

ФакторВие предвидовте изработка на концепт решенија за три локации меѓу кои Парк Форум, дворот на студентскиот дом Гоце Делчев и Плоштад Балет. Зошто токму овие локации и што очекувате од кандидатите?

БогеваВо претходната фаза на креирање на концепти, тимот на Скопје лаб доби повеќе од 70 нови предлози за локации, меѓу кои беа и овие три. Изборот на овие локации беше базиран на критериуми како: запуштен простор кој нуди огромен потенцијал за локалните жители да заборават на урбаниот аспект на градот, простор кој е често посетуван и простор кој може да ги ублажи влијанијата на урбаните топлотни острови.

Од кандидатите очекуваме посветеност, желба да се пренесе знаењето и вештините и желба за соработка и придонес за подобар град.

ФакторВо работилницата ќе бидат ангажирани тројца успешни архитекти и еден електроинженер како ментори. Какво е нивното искуство во збогатување на јавните простори и какво знаење ќе им пренесат на учесниците?

БогеваСите ментори кои се вклучени во работилниците имаат претходно искуство во фасилитација на вакви настани и особено искуство и знаење во дизајнирање на зелени јавни површини. Како пример би ја посочиле менторката Сара Симоска, која активно работи на културно оплеменување и реанимирање на јавни површини и е позната п о нејзината работа со организацијата МЕЛЕЕМ, каде главниот фокус е активно вклучување на локалното население.

ФакторКоја би била следна фаза по завршување на работилницата, дали концепт решенијата ќе се спроведат?

БогеваПо завршување на работилницата, концепт решенијата ќе бидат презентирани пред надлежните во Град Скопје и локалното население со цел добивање на фидбек. По имплементација на фидбекот, и согласно буџетската рамка на концептот, Градот Скопје ќе осигура финансиски средства со кои, како и во претходната фаза, ќе поддржи изработка на идејни решенија и делумна имплементација на решенијата. Останатиот дел потребни средства за имплементација и одржување ќе бидат обезбедени од приватниот сектор преку различните пристапи за формирање партнерста кои Скопје Лаб ги користи и оджува.

ФакторКако да се постигне поголема вклученост на експертите, граѓаните и младите во урбаното планирање, има ли слух кај локалната власт и како да се спречи понатамошно уништување на квалитетот на живот во Скопје за сметка на профитот?

БогеваГрад Скопје со тоа што веќе ја поддржа фаза на оваа иницијатива за редизајн на јавни површини, докажа има слух и е отворен за вакви иницијативи кои помагаат во подобрување на квалитетот на живот. Сепак потребна е поголема поддршка на вакви иницијативи од самите граѓани, особено нивен поактивен придонес во промоција на ваквите иницијативи и во идентификување на можности за градење на партнерства со други организации кои работат на темата. Особено важно е покрај Град Скопје, другите локални власти поактивно да се вклучат и да дадат поддршка во ваквите иницијативи и особено да поттикнуваат локални акции за подобрување на јавни површини во своите општини.

Х.С.

*Оваа новост е преземена од Faktor.mk. Истата можете да ја погледнете на следниот линк: https://bit.ly/2S5dNbp

Работилници: Редизајн на јавни површини во Скопје

Скопје во изминатите години почна да ги губи последните зелени јавни површини како резултат на брзиот и неизбежен раст на градот. Како да ги препознаеме деловите од градот каде треба да дадеме нова енергија со активно вклучување на локалното население и заинтересираните граѓани?

Доколку ве засега прашањето погоре и сакате да придонесете за вашиот град, пријавете се на четири дневна работилница за редизајн на три јавни површини во Скопје кои имаат огромен потенцијал да направат промена, но се во незавидни услови.

Работилницата ќе се оддржи во викендите: 14 – 15ти и 21 – 22ри декември, со вклучување на 15 учесници кои ќе работат во 3 групи, секоја група по 1 локација.

Идентификуваните локации на кои ќе се работи се: Парк Форум, Двор студентски дом Гоце Делчев и Плоштад Балет.

Како резултат ќе се изработат 3 концепт дизајн проекти за овие простори кои ќе бидат водилка за нивно идно уредување од страна на градот Скопје.

Пријавете се со пополнување на следната форма: https://forms.gle/oooomxu3DQ9uvXUR8

Работилницата ќе биде водена од 4 ментори, тројца архитекти: Сара Симоска, Никола Ѓорѓиевски и Ирена Милојеска и еден електроинжењер, во полето на енергетска ефикасност, Владимир Ѓоргиевски.

Сите учесници ќе добијат искуство за:

  • Спроведување локално истражување
  • Уредување на јавен простор
  • Дизајнирање на урбана опрема
  • Сертификат за учеството

Учесниците може да бидат:

  • Студенти по архитектура
  • Архитекти
  • Заинтересирани граѓани од било кое занимање кои сакаат да придонесат во процесот

Присуството е задолжително на сите денови од работилницата (во просек 5 часа на ден).
Задолжително е носење на свој личен лаптоп за потребите на проектот. Работилницата е бесплатна.

Ментори

Сара Симоска е Архитект и основач на МЕЛЕЕМ Скопје. Главен организатор и иницијатор на сите активности од МЕЛЕЕМ. Победник на интернацинални архитектонски конкурси во Италија, Русија, Србија и Словенија. Со МЕЛЕЕМ имаат реализирано урбани интервенции во Прилеп, Тетово, Скопје и Белград кои што го имаат променето градот со активно вклучување на локалните жители.

Никола Ѓорѓиевски е архитект, пејзажен архитект и урбанист. Дипломирал и магистрирал на Архитектонскиот Факултет во Скопје – УКИМ (2015), а понатаму магистрирал и во областа на пејзажната архитектура во Осло, Норвешка. Автор и коавтор е на повеќе архитектонски текстови и публикации добитник е на интернационални награди и признанија од областа на архитектурата.

Ирена Милојеска е магистер по архитектура на Архитектонскиот факултет при УКИМ. Активен член е на организацијата ЕАСА – ЈАТО, Скопје која е дел од интернационалната мрежа за студенти по архитектура од цела Европа. Во текот на нејзините студии била учесник на повеќе домашни и интернационални натпревари, работилници, конкурси и изложби . По завршувањето на студиите, станува дел од организацискиот тим на Интермедијалната Конференција за Национални Контакти и студенти по архитектура, која што за прв пат се случи во Македонија, во Октомври 2019 во село Трпејца.

Владимир Ѓоргиевски е демонстратор и истражувач на Факултетот за електротехника и информациски технологии при Универзитет Св. „Кирил и Методиј“, Скопје, Северна Македонија. Негов интерес се енергетското моделирање, интеграцијата на енергетски сектори, системите за складирање на енергија и енергетската флексибилност на згради. Своето истражување го објавил на меѓународни и домашни списанија и конференции. Бил дел од основачкото тело на Здружението за промоција на енергетската ефикасност и одржливиот развој СКЕЕОР.

Активноста е организирана од Скопје Лаб – Центар за иновации на Град Скопје со поддршка од MELEEM Skopje и ќе се одржува во Скопската жива градска лабораторија (Skopje Urban Living Lab) во Старата скопска чаршија.

Отворен повик за изработка на проектна документација за 7 зелени јавни површини – скверови

Скопје Лаб со задоволство ве информира дека Град Скопје го отвори повикот за изработка на проектна документација за 7 зелени јавни површини – скверови.

Со објава на повикот се затвора и првата фаза од реализација на иницијативата за озеленување и разубавување на градот согласно потребите на граѓаните.Решенијата кои ќе одговорат на повикот треба да ги отсликаат претходно подготвените концепти кои тимот на Скопје Лаб ги изработи врз база на спроведеното етнографско истражување со граѓаните на Скопје (види ги концептите).

Иако иницијално Скопје Лаб објави само 6 предлог концепти, поради обезбедување на дополнителни средства, повикот се прошири на 7 јавни зелени површини скверови кои беа претходно концептуализирани без разлика на иницијално предвидените средства.

Сите заинтересирани лица кои ги исполнуваат дадените критериуми за учество во тендерската постапка, можат да поднесат предлог понуда, најкасно до 24.10.2019 во 12:00 часот.

Oгласот за јавна набавка можете на го најдете на следниот линк: https://skrati.mk/050TO

 

Изработени 6 предлог концепти за редизајн на зелени јавни површини во Скопје

Тимот на Центарот за иновации на град Скопје (Скопје Лаб) во изминатиот период работеше на иницијативата за редизајнирање на зелени јавни површини/паркови преку која градот Скопје ќе уреди 6 зелени површни кои досега не беа доволно искористени, а за да обезбеди подобар јавен простор за релаксација, одмор и дружење за граѓаните, а воедно и да помогне во разубавување на градот.

Повеќе за самата иницијатива може да најдете овде.

Ова фаза ќе опфати уредување на 6 јавни зелени површини но се очекува оваа иницијатива да продолжи и понатаму со оглед на заинтересираноста на граѓаните како и на останатите јавни, приватни и граѓански организации да помогнат во уредување на ваквите површини.

Пред да се помине на уредување, Градот сака уште еднаш да го слушне мислењето на граѓаните за 6те концепти кои беа изработени врз основа на добиените одговори во процесот на теренско и онлајн истражување кое се спроведе во периодот Август – Септември 2018 год.

Подолу ви ги претставуваме концептите за 6те локации за кои се планира да распише јавна набавка во текот на месец јуни.

Сите ваши мислења и коментари во поглед на концептите слободно доставете ги [email protected], најкасно до 30 мај со цел да може да се направи ревизија на концептите пред распишувањето на јавната набавка.

1. ПРОСТОР СПРОТИ РАМСТОР/СТОПАНСКА БАНКА НА БУЛ.“ЈАНЕ САНДАНСКИ“, ДО АВТОБУСКА ПОСТОЈКА

Оваа зелена површина во Општина Аеродром се наоѓа веднаш до главниот булевар "Јане Сандански", еден од најпрометните булевари во градот, спроти маркетот Рамстор и филијалата на Стопанска Банка.

Областа се карактеризира претежно со згради, не многу слободни и зелени површини помеѓу градежните блокови. Во околината се наоѓаат неколку компании, банки, неколку барови и ресторани. Луѓето кои живеат тука се претежно семејни луѓе со деца тинерјџери, студенти и пензионери. Неколку метри погоре на оваа страна на улицата каде што е зелената површина се наоѓа и автобуска постојка која често се користи, особено од учениците и повозрасните.

Она што повеќето граѓани сметаат дека треба да обезбеди оваа површина е следново:

  • Простор што ќе обезбеди услови граѓаните да се релаксираат и уживаат во зеленилото, можеби со добра книга, и покрај тоа што сте наоѓаат до бучен и прометен булевар
  • Простор за дружење со своите соседи и пријатели, за разговор и забава
  • Простор за уживање за време на работниот одмор со добро кафе
  • Простор што ќе им понуди на патниците кои ја користат автобуската станица интересна содржина додека чекаат, а воедно и ќе бидат во тек со последните патни информации (време на доаѓање на автобус, број на линии и слично)

Локацијата треба да понуди основни содржини како:

  • Цвеќиња за да го разубават просторот во зелениот дел
  • Големи клупи за одмор – уметничко дизајнирани
  • Мала чешма за вода
  • Мали корпи за селекција на отпад
  • Осветлување
  • Интересни маси за шах и табла, со покреативен дизајн (не бетонски)
  • Високостеблесто дрво од овошен вид

Дополнително:

  • Паметни клупи (кои располагаат со приклучоци за полнење мобилни уреди, безжичен интернет, ноќно осветлување, и дополнително други корисни елементи како сензори за собирање и анализа на различни податоци)
  • Креативна уметничка поставка
  • Разубавување на автобуска постојка – креативна уметничка постојка со Wi-Fi / Hot Spot
  • Улична библиотека во склоп на автобуската постојка или одделно

2. ЗЕЛЕН ПРОСТОР КАЈ МАРТИНОВСКИ ПОД КАЛЕ

Оваа зелена површина во општина Центар се наоѓа веднаш до главниот булевар "Гоце Делчев", еден од најпрометните булевари во градот, под Калето.

Како централно градско подрачје, околу просторот се движат различни луѓе од различни возрасни групи.Туриститекои одат во посета на Старата скопска чаршија или Калето, студенти со оглед на близината на факултетите, граѓаните кои чекаат превоз (автобус или такси), луѓето кои работат во блиските јавни/приватни институции, итн.

Веднаш до оваа површина се наоѓа автобуска постојка но околу истата нема место за седење додека се чека, ниту чешма за вода која особено е важна во летниот период кога температурите на булеварите во градот достигнуваат речиси 40 степени.

Во близина на локацијата се наоѓа куќата на најавтентичниот сликар на македонскиот пејзаж Лазар Личеноски која дава едно убаво културно обележје на просторот.

Oна што се очекува е овој простор да обезбеди е следново:

  • Простор кој ќе ги задоволи потребите на патниците кои чекаат превоз на локацијата
  • Простор кој ќе помогне да се подигне свеста за животната средина
  • Простор што ќе ја поттикне креативноста и промовира културата

Локацијата треба да ги понуди следните основни содржини:

  • Цвеќиња за да го разубават просторот
  • Растенија/дрвја што помагаат во прочистување на воздухот и/илиа воедно и ќе обезбедат одделување на просторот од кривината и булеварот (можби високистеблени автохтони растенија и автохтони цвеќиња)
  • Мала чешма за вода
  • Осветлување
  • Мали корпи за отпад

Дополнително:

  • Креативно-уметничка автобуска постојка со културни еколошки пораки или дизајни
  • Арт клупи (еко пораки) за патниците кои чекаат превоз тука
  • Еко уметност/музичка инсталација (поставка во простор на креативни канти за отпадоци)
  • Инсталација на пријатна музика во простор или мала бина за улични уметници (дрво по можност)

3. ПАРК ПРЕД ПОЛИКЛИНИКА ИДАДИЈА ДО ВЕРО МАРКЕТ

Оваа површина се наоѓа веднаш до поликлиниката Идадија, маркет Веро, отспротива на АМСМ. Најголем број луѓе кои се движат овде се лица кои ја посетуваат поликлиниката, локалните жители, луѓе кои работат во овој дел во локалните компании, угостителски објекти и друго.

Иако на просторот има постоечки парк, заради големиот број на возила кои паркираат овде паркот е речиси уништен. Задниот дел на болницата исто располага со една зелена површина која не е доволно искористена, а може да обезбеди убав простор за релаксација особено за најмладите.

Согласно испитаниците, она што треба да обезбеди оваа површина е следново:

  • Простор за уживање во работниот одмор
  • Простор кој ќе обезбеди забава за најмладите кои живеат во овој дел и нивните родители
  • Простор за одмор за посетителите на болницата

Локацијата треба да ги понуди следните основни содржини:

  • Креативни клупи и масички воедно комотни за пациентите во поликлиниката
  • Природна зелена ограда на паркчето за заштита од автомобили
  • Мали корпи за отпад
  • Фонтана за вода
  • Цвеќиња за збогатување на просторот/растенија/дрвја што помагаат во чистењето на воздухот

Дополнително:

  • Елементи за играње кои будат креативност кај децата во спроведување на моторичка активност и креативност во логична и умствена активност и сл.
  • Креативни мурали на дел од ѕидовите на болницата за разубавување на просторот

4. ПАРК ПРЕД МИНИСТЕРСТВО ЗА ЕКОНОМИЈА ДО ГРАДСКА КАФАНА ФУРНА

Оваа зелена површина во општина Карпош се наоѓа веднаш до главниот булевар „МетрополитТеодосиј Гологанов“, еден од најпрометните булевари во градот, спроти Министерство за Економија и веднаш до кафаната Фурна.

Како централно градско подрачје овој дел се карактеризира со објекти каде се сместени многу компании, јавни институции, кафе - барови и ресторани.

Овде претежно живеат постари луѓе и брачни парови со деца. Но, заради постоењето на многу приватни и јавни институции, оваа област во текот на денот е посетувана и од луѓе кои работат во овие институции или пристигнуваат за да остварат одредена услуга.

И покрај фактот дека овој парк е една од најголемите зелени површини во овој дел од градот, истиот е недоволно искористен, најмногу поради тоа што не обезбедува искуства за луѓето кои би го посетувале, ниту пак располага со урбана опрема која ќе им овозможи на луѓето простор каде можат да дојдат да се релаксираат или дружат. Поради ова, локалните жители обично седат на клупата на тротоарот преку улицата каде што има повеќе сенка и чешма за вода.

Со цел да се заживее просторот она што треба да обезбеди оваа површина е следново:

  • Простор што ќе обезбеди услови граѓаните да се релаксираат и уживаат во зеленилото, можеби со добра книга, и покрај тоа што сте наоѓаат до бучен и прометен булевар
  • Простор за дружење со своите соседи и пријатели во природна средина
  • Простор за уживање во работниот одмор

Локацијата треба да ги понуди следните основни содржини:

  • Цвеќиња за збогатување на просторот - цвеќе во различни бои или различни форми на цветни дизајни, алеја на цвеќиња
  • Повеќе дрвја да се обезбеди сенка и прочистување на воздухот (високистеблени автохтони растенија и автохтони цвеќиња и/или високостеблести овошни дрвја)
  • Креативни големи клупи за одмор
  • Осветлување
  • Мала чешма за вода
  • Мала уметничка фонтана за разладување од природен материјал
  • Мали корпи за селекција на отпад

Дополнително: 

  • Улична библиотека
  • 1-2 креативни арт инсталации
  • Елементи за организирање на работилници на отворено или за читање (кои се поставуваат по потреба)
  • Природна патека за пешачење (резанки од дрвја или камења)
  • Природна зелена ограда од страната на булеварот за да се намали сообраќајната бучава

 

5. ПОТЕГОТ ПОКРАЈ БУЛЕВАРОТ „ КУЗМАН ЈОСИФОВСКИ –ПИТУ“, ОД НБРМ ДО МОСТ НА РЕКА ВАРДАР „МАЈКА ТЕРЕЗА“

Ова локација се наоѓа веднаш до главниот прометен булевар. Во околината се наоѓаат неколку јавни институции, Веро центар, автобуска постојка, голем број угостителски објекти итн.

Најчесто на оваа локација транзитираат граѓани кои ги посетуваат јавните институции, вработени во институциите кои се наоѓаат во околината, студенти и граѓани кои ја користат автобуската постојка во близина.

Она што треба да обезбеди оваа површина е следново:

  • Простор за одмор за граѓаните кои транзитираат на овој дел
  • Простор за уживање во работниот одмор за вработените во локалните институции

Локацијата треба да ги понуди следните основни содржини:

  • Високистеблени автохтони растенија и автохтони цвеќиња за сенка, и цвеќиња или овошни стебла
  • Мала чешма за вода
  • Осветлување
  • Мали корпи за отпад

Дополнително:

  • Покриен дел со елементи за одмор – големи дрвени клупи за одмор, масички и столчиња
  • Паметни клупи (кои располагаат со приклучоци за полнење мобилни уреди, безжичен интернет, ноќно осветлување, и др.)
  • Жива ограда да обезбеди одвојување на просторот од бучниот булевар

6. ПАРК НА АРХИТЕКТОНСКИ ФАКУЛТЕТ

Овој зелен простор се наоѓа во склоп на Архитектонскиот факултет, веднаш на главниот булевар „Партизански одреди“ и најмногу користен од страна на студентите кои студираат на овој факултет или ја користат библиотеката Браќа Миладиновци.

Во тој поглед она што треба да обезбеди оваа површина е следново:

  • Простор за релаксација и уживање
  • Простор што ќе ја поттикне креативноста кај студентите
  • Простор за дружење и забава за студентите

Локацијата треба да ги понуди следните основни содржини:

  • Креативни елементи за одмор и за работа на отворено (да биде изработена од страна на студентите преку ко-дизајнерска работилница)
  • Осветлување
  • Креативна инсталација (да биде изработена од страна на студентите преку ко-дизајнерска работилница)
  • Мали корпи за отпад

Дополнително:

  • Паметни клупи (кои располагаат со приклучоци за полнење мобилни уреди, безжичен интернет, ноќно осветлување, и друго.)
  • овошни дрвја

Сите ваши мислења и коментари во поглед на концептите слободно доставете ги на [email protected]најкасно до 30 мај со цел да може да се направи ревизија на концептите пред распишување на јавната набавка.

Се одржа работилницата за дизајнерско размислување: #ГрадовинаИднината, Скопје: низ призмата на соседствата

На 19ти и 20ти Март, во хотелот Александар Палас во Скопје се одржа работилницата за дизајнерско размислување на темата #ГрадовинаИднината којашто се фокусираше на трансформација на градот Скопје преку трансформирање на поединечни соседства во неговите општини.

Градот Скопје кој е дом на повеќе од 40% од популацијата во земјата, во ера на забрзан технолошки развој и растечки потреби на граѓаните за квалитетни и навремени јавни услуги,  има потреба од подлабоко разбирање и зајакнување на капацитетите за соодветно да се пристапи на предизвиците на нови, иновативни начини. За таа цел канцеларијата на УНДП со поддршка на Скопје Лаб ја организираа оваа дводневна работилница на која учество зедоа околу 65 претставници на клучни локални и национални институции како и претстваници од неколку организации од приватниот и граѓанискиот сектор.

Комплексните проблеми се испреплетуваат низ многу сектори и области на работа и бараат вклучување на различни перспективи во процесот на изнаоѓање решенија. Поаѓаќи од ова, поделени во 10 мултидисциплинарни тимови, учесниците се обидоа да креираат решенија кои ќе може да одговорат на идентификуваните предизвиците со кои се соочуваат соседствата поаѓајќи од заеднички вредности коишто се стремат да ги задржат или да ги претстават кај локалните жители.

На крајот на работилницата тимовите ги презентираа своите решенија поставувајќи почетна точка за понатамошна акција за трансформација на градот, преку трансформација на неговите соседства.

Работилницата беше отворена од страна на постојаната претставничка на Програмата за развој на Обединетите Нации, Нарине Сахакјан и заменик министерот за животна средина, Јани Макрадули, а водена од двајца експерти за климатски иновации и паметно планирање на иднината на градовите, Тим Тејлор, висок советник за градови во Climate KIC, водечка европска иницијатива за климатски иновации и Андреа (Реј) Бојл, експерт за иновации и нови градови во УНДП Регионалниот хаб во Истанбул, со поддршка на тимот на Скопје Лаб.

Повеќе фотографии од атмосферата на работилницата може да најдете овде.

Measuring the Immeasurable — A Public Space Profile of Skopje

The United Nations has established a number of key goals and targets in recent years to address the challenges of rapid global urbanization. In addition to the objectives set at the World Summit in New York 2015 and the Habitat III Declaration of the same year, the UN’s 2016 Sustainable Development Goals include SDG 11: Sustainable Cities and Communities, a commitment to make cities inclusive, safe, resilient and sustainable by 2030, with universal access to safe, inclusive and accessible, green and public spaces, especially for women and children, older persons and persons with disabilities.

Despite these commitments, a new pilot project carried out by UNDP in the Municipality of Centar in Skopje has found that the capital city has so far failed to incorporate the UN goals adequately in its urban planning provisions.

The pilot project was tasked with conducting a Public Space Profile of Skopje, exploring an ambitious and innovative approach to assess current practices in public space development and management in Skopje and to develop a profile of the extent and quality of the city’s public spaces.

The pioneering Public Space Profile assessed a wide range of previously unmeasured parameters, including quantitative and qualitative profiling of the institutional, technical and human dimensions of public spaces in Skopje, using publicly available data, cadastre data, innovative GIS-tools and field research. The Profile research and report were developed according to a methodology developed by UN-Habitat for measuring progress in achieving the UN’s SDG 11.7.1.

Analysis of the results and findings of this research has established a sound basis for a number of key recommendations to improve urban planning and inform policy-making on public space development and management.

With a current population of 45,412 in an area of 752 ha, the Municipality of Centar has experienced growing pressures on local government services and urban infrastructure in recent decades, with a resulting decline in quality of life and the loss of public space.

These pressures have led in turn to a dramatic increase in civil initiatives calling for government authorities to take immediate action, especially to tackle the problem of pollution.

Part of the Profile project assessment methodology included detailed monitoring of citizens’ engagement with the urban environment. This meticulous approach, designed by UN-Habitat in collaboration with the Architecture Faculty of the University of Skopje, enabled the project to
identify the needs of different groups, such as young people, the elderly and people with disabilities.

A key aim of the project was to survey the extent and quality of public open spaces in the city. This task proved particularly challenging because the City of Skopje has not developed a clearly defined concept of public space. For this reason, the Profile project undertook an extensive and detailed review of all relevant international documentation on the definition, development, regulation and maintenance of urban public space.

The GIS survey of public space showed that the two sample spaces have a different average share of public spaces, the first one with 38% and the second with 48%. However, both were very different. The first one mostly represented by streets, while the second by green spaces and rest areas. But, the figures do not tell us a lot, where comes the field work, where we were able to go more in-depth and understand the quality of these spaces, and how they are used by the citizens. And the survey identified some worrying inadequacies in Skopje’s urban planning and management practices, including:

  • a lack of separation of public surfaces such as pavements and roads, with poorly managed and hazardous parking.
  • a lack of information about the city’s greenery, parks, squares, children’s playgrounds and sports fields.
  • a lack of capacity in the Municipality of Centar for undertaking detailed and layered GIS surveying for planning future sustainable development.

Additional field research found that urban equipment is uneven in quality and distribution across the city, with a lack of integration, leading to major problems in traffic circulation, pedestrian and cyclist safety, poorly managed waste facilities and parking spaces.

The report of the Profile project highlights the need for the city to incorporate the UN’s SDG 11, prioritizing improved planning and sustainable development of public urban space. Key recommendations include:

  • Incorporation of the goals in the strategies for spatial and urban development of the cities in the Republic of Macedonia;
  • Compliance with the legislation in the field of spatial and urban planning, as well as the landscaping and communal activities; At a local level, recommendations include:
  • Further assessing the existing situation, using modern IT tools to improve the conditions for mapping and analysis as the basis for public space strategies.
  • Establishing mechanisms for monitoring the situation, communicating with citizens, informing, taking actions, in order to provide better public spaces.
  • Training and building central and local capacities to maintain public spaces and improve the quality of urban life.
  • Providing opportunities for greater citizen involvement in decision-making and the creation of sustainable urban policies.

Finally, it is highly recommended to support and to promote the involvement of the academic community as the most prominent advocate of advanced ideas in urban planning policies.

As next steps, we hope to be able to develop this pilot into an initiative to measure the indicator for the whole City of Skopje and then all other cities, but also go step beyond, to develop a training module on urban public spaces planning for municipal councilors, that will capacitate them in adopting better urban plans.

Last but not least, we hope this blog will serve to initiate a debate on measuring this indicator, how other cities are doing? At what level they have set their baselines? And how they are setting their targets? Have there been any other experiences in using this methodology? Looking forward to hearing from as many of you as possible.

For more insights into the process read the entire “Public Spaces Profile Skopje Research report” on Piloting the methodology for measuring the Sustainable Development Goal 11.7.1. Indicator: “Average share of the built-up area of cities that is open space for public use for all, by sex, age and persons with disabilities”, a report prepared by Faculty of Architecture University of Ss. Cyril and Methodius in Skopje.

You can also head to our previous blog and find out where the initiative came from!

***
UNDP used the Skopje Lab platform to partner with the Faculty of Architecture, the Municipality of Center, experts and field researchers to test the methodology for measuring the SDG 11.7.1. Indicator: “Average share of the built-up area of cities that is open space for public use for all, by sex,
age and persons with disabilities”.

The research and piloting has been undertaken as part of the “Measuring the Unmeasured/ Venturing Into the Unknown: How Can We Measure SDG Tier III Indicators?” Cross-Regional Project led by UNDP Regional Hubs in Istanbul, Aman and Bangkok. The project is supported through the UNDP Innovation Facility 2017, which is funded with generous contribution of the Danish Government.

Ognen Marina, Divna Pencic

Термална мапа на Скопје – најтоплите точки во градот и мерки за справување

Вовед

Урбаните топлотни острови (UHI) се ефект кој се јавува во урбаните области на големите градови, како резултат на покриеноста на земјиштето со згради и асфалтни површини.  Поради ваквата состојба неопходно е навреме да се открие постоењето и интензитетот на топлотните острови и соодветно да се предложат мерки кои би се справиле со негативните ефекти на топлотните острови.

Изработка на термална мапа на Скопје

За да се направи откривање на топлотните острови во Скопје, потребно беше да се направи детална термална мапа на Град Скопје. Остварувањето на оваа цел претставуваше особен предизвик. Но можноста за тестирање на неколку техники и начини претходните години во склоп на Скопје Лаб, како простор за експериментирање ни овозможи да го утврдиме најлесниот и најефективниот, а во исто време и најефтин начин на реализација на овој интересен проект. Скопје Лаб е одлична платформа за соработка, и овој проект е реализиран како трилатерално партнерство меѓу град Скопје, УНДП и ФИНКИ.Откако беше договорено со Аероклубот Скопје да извршат лет над урбаниот дел од градот, екипата од ФИНКИ составена од проф. Димитар Трајанов, вон. Проф. Игор Мишковски, и асистентите Александар Стојменски и Костадин Мишев, почна со подготовки на летот.

Целта која си ја поставивме беше да се направи снимање со термална и RGB камера на урбаниот дел од Скопје. Бидејќи резолуцијата на термалната камера FlirVue Pro беше помала, параметрите на летот ги одредивме според неа. Во соработка со Аероклубот Скопје креиравме план по која ќе лета авионот, при што висината на летот ја определивме да биде 1100 метри за да добиеме 50-60% покривање на термалните слики. Аероклубот Скопје направи патека за планираното движење на авионот дадена на слика 1 и според овој план вкупната корисна патека која треба да ја помине авионот е повеќе од 375 км а летот би траел од 2 до 3 часа.

 

Слика 1 План за движење на авионот за снимање на урбаниот дел од град Скопје

Следниот проблем кој требаше да го решиме е немањето на ГПС во термалната камера, што го отежнуваше спојување на термалните слики. За креирање на визуелната RGB мапа, единствената камера со ГПС која ја имавме беше камерата која е монтирана на дронот DJI Phantom 3, при што самиот ГПС уред е сместен во дронот, а не во камерата. Согласно ова дојдовме до идеја да го монтираме целиот дрон во авионот и на тој начин да го направиме визуелното снимање на градот со камера која ќе ја тагира секоја слика со GPS координати.

За да се монтира опремата за снимање на авионот беше потребно да се дизајнира и потоа да се изработи соодветна платформа на авионот каде би се сместила опремата. Во соработка со инженерите од Аероклубот Скопје се направи соодветна алуминиумска платформа на која се монтираше темелната камера и дронот (RGB камерата).

 

Слика 2 Приказ на опрема за снимање која е монтирана на авионот

Со ова ја имавме потребната опрема, план за летот, и единствено чекавме убав и топол сончев ден. По неколку одложувања, како ден за летот беше определен 24 Август 2018. Според препораките за правење на термална мапа лето беше изведен околу пладне за да се намали ефектот на сенките и да се забележат максималните загревања на површните.

Во текот на тричасовниот лет беа собрани 3951 RGB слики и 10596 термални слики, кои покриваат површина од околу 213 km2. Овие поединечни слики беа обработени од страна на тим од Anadolu University [36] и од нив се добиени гео лоцирана термална мапа и гео лоцирана RGB мапа на Скопје.

Слика 3 Пристигнување на авионот по успешно завршување на мисијата

Дополнителни извори за изработка на акциски план

Покрај, направената термална мапа со Авион, дополнително се искористени и информациите добиени од микро анализа направена во текот на летото 2016 на потегот од Водно до центарот на Скопје. За анализа на топлотните острови искористена е и глобалната студија за топлотни острови направена од Center for Earth Observation при Yale University.

Мерки за справување со топлотни острови во Скопје

За анализа на мерките за справување со топлотните острови пред се користени се препораките од US Environmental Protection Agency како и препораките од соодветните Европски агенции.

Врз основа на направените анализи предложени се голем број на мерки. Предложените мерки се поделени во пет групи и тоа:

  • Генерални стратегии за справување со топлотни острови (предложени 6 мерки)
  • Акции/мерки за општините и Град Скопје (предложени 14 мерки)
  • Акции/мерки за граѓаните на Скопје(предложени 4 мерки)
  • Иновативни мерки (предложени 5 мерки)
  • Мерки за одредени карактеристични области во Скопје (предложени 43 мерки)

Согласно ова, во акцискиот план се предложени повеќе од 70 акции и мерки кои може да бидат преземени во насока на намалување на ефектите од урбаните топлотни острови во Скопје.

Генерални стратегии за справување со топлотни острови

Според Агенцијата за заштита на животната средина на САД [1], постојат пет главни стратегии за тоа како заедниците можат да преземат мерки за намалување на урбаните топлотни острови:

  • зголемување на бројот на дрва и вегетативната покривка,
  • инсталирање на зелени покриви,
  • инсталирање на ладни покриви,
  • користење на ладни тротоари и површини кои рефлектираат топлина или се водо-пропустливи
  • користење на практики за зелен урбан развој.

Покрај овие пет мерки во овој контекст додадени се и предлози за креирање на Зелени паркинзи.

Акции/мерки на ниво на општини и Град Скопје

Врз основа на анализи на голем број на мерки кои се применуваат во различни градови во светот, избрани се 14 мерки кои се прилагодени за Скопје и може да се применат од страна на општините или од Градот Скопје.

  • Еден милион дрва за Скопје: Оваа треба да биде кооперативна акција помеѓу градот, локалните заедници, бизнисите и поединците, која ќе обезбеди долгорочно партнерство со цел да се засадат 1.000.000 нови дрвја низ Скопје. Акцијата треба да ги опфати сите слободни места кои моментално се голини или имаат грмушки и неквалитетни дрвја, како и просторот покрај улиците.
  • Натпревар во садење дрва: Натпреварот би бил дизајниран за да им помогне на луѓето да се едуцираат за соодветни начини за садење дрвја, како и за придобивките од урбаните зелени области за заедницата Бесплатни дрвја за вашиот двор
  • Програма за посвојување на ледина: Оваа програма треба да им овозможи на групите граѓани да ја преземат одговорноста за садење на дрвјата и одржување на истите.
  • Уредба за зелен фактор: Поставување на повисоки минимални услови за зазеленување на земјиштето, со што ќе се бара сите нови градби да мора да обезбедат одреден минимален процент вегетативна покриеност од градежната парцела.
  • Пошумување покрај улици: Усвојување на правилник во кој ќе се специфицира дека мора да се садат дрвја вдолж двете страни на улицата на соодветно минимално растојание.
  • Воведување на прописи за зелени паркинзи: Правилник со кој ќе се предвиди дека при проектирањето и реализацијата на новите или реновирани паркинзи ќе мора да се предвиди и да се посадат соодветен број на дрвја со кои би се постигнало одреден минимален процент на засенчување на површината на паркингот.
  • Проект за конверзија на паркинзите во зелени паркинзи: Проект преку кој ќе се овозможи трансформација на постоечките паркинзи во зелени паркинзи.
  • Програма за поттикнување на зелени покриви и вертикални градини: За да се поттикне креирањето на зелени покриви и на вертикални градини, да се усвои уредба со која сопствениците на објекти на кои ќе се имплементираат зелени покриви или вертикални градини и истите ќе се одржуваат соодветно да им биде намален или комплетно да бидат ослободени од данокот на имот.
  • Програма за зелени покриви на јавни објекти: Овој проект ќе помогне да се подигне видливоста и да се зголеми јавното разбирање на зелените покриви.
  • Иницијатива за грантови за подигање на вертикални градини: обезбеди грантови за граѓаните кои сакаат да подигнат вертикални градини на нивните ѕидови. Покрај справувањето со топлотните острови, целта на оваа програма е да ја подобри севкупната естетика, удобноста на пешаците и квалитетот на воздухот
  • Зелени улици: Проект кој ќе ја промовира употребата на порозни материјали за поплочување на улиците кои се реконструираат или се градат нови.
  • Воведување на регулатива за инсталирање на ладни покриви: Традиционално во Македонија, покривите се прават од керамиди и се со темна црвена боја. Ваквиот материјал и боја придонесува за големо загревање на покривите низ целиот град. Во оваа насока градот ќе треба да донесе регулатива со препораки за покриви на станбените и комерцијалните згради да се користат материјали кои имаат високо албедо, односно ја рефлектираат топлината
  • Зголемување на бројот на дрвја во парковите: Главниот таргет на ова мерка треба да биде градскиот централен парк, во кој постојат делови во кои нема доволно дрвја, па со оваа мерка би требало на тие места да се засадат дополнителни дрвја. Секако оваа мерка треба да биде применета и на другите постоечки паркови каде густината на дрвјата не е доволна

Иновативни мерки

Покрај стандардните мерки предложени се и неколку интересни и невообичаени мерки кои може да се користат за намалување на ефектот од топлотните острови.

  • Портабилни зелени градини
  • Зелено кампување во град
  • Портабилни вертикални градини
  • Урбано земјоделство
  • Зелен покрив со ресторан

Акциски план за одредени карактеристични области

Со користење на статистички ГИС алатки се издвоени областите каде што има поголема концентрација на многу топли или многу ладни точки. Точките во ваквите области се поврзани во кластер и е формирана област која е посебно анализирана. Резултатите од ваквата анализа се прикажани Слика 4.

Слика 4 Мапа на детектирани топли и ладни области во Градот Скопје (кликнете овде да пристапите до мапата – Поради ограничување на ГИС системот потребно е да го отворете линкот со http наместо со https)

Врз основа на вака добиените резултати направени се анализи на неколку карактеристични области од градот. Па така, од централното градско подрачје одбрани се две дополнителни области кои се блиску до центарот, а тоа се Дебар Маало и Новата Железничка станица со Маџир маало, потоа анализирана е областа околу Пластичарската улица. Бидејќи и дел од индустриските области во Скопје покажуваат поголема загреаност, направена е и анализа на една индустриска зона. Ја одбравме индустриската зона околу фабриката МЗТ.

Во продолжение се дадени повеќе детали за предложените микро мерки за локацијата околу Новата железничка станица.

Пример за микро мерки за Нова железничка станица и Маџир Маало

Новата железничка станица е масивен бетонски објект со огромна бетонска површина која е директно изложена на сонце и како таква е подложна на загревање и резултира во значајно зголемување на температурата во нејзината околина. Во околината за железничката станица има повеќе паркинзи кои се речиси без никаква вегетација и дополнително допринесуваат за вжештување на овој простор.

Населбата Маџир Маало многу густо урбанизиран дел со приватни куки и згради кои немаат или имаат многу мало дворно место. Улиците се многу тесни и претежно се  без дрва и зеленило на нив. Ова целото резултира во зголемување на температурата во овој дел од градот.
основа направените анализи како и на можностите за примена, за оваа локација се предложени следниве мерки кои шематски се прикажани на следната слика.

Слика 5 Предложени мерки за справување со топлотни острови кај Нова железничка станица и Маџир Маало

 

ИДТипОпис на мерката
НЖ-м1аУрбано шумарствоЗасадување на дрвја покрај тротоарите како и на островот на булеварот Кузман Јосифовски Питу. На овој дел на булеварот нема задоволителен број на дрвја па оваа мерка е неопходна за разладување и разубавување на просторот.
НЖ-м1бУрбано шумарствоЗасадување на дрвја покрај тротоарите на улицата која е паралелна со железничката станица
НЖ-м2Зелени паркинзиКонвертирање на паркинзите околу Новата железничка станица во зелени паркинзи. На овој паркинг моментално речиси и да не постојат дрва. Конвертирањето на овие паркинзи значително ќе придонесе за намалување на температурите но и дополнително за разубавување на просторот.
НЖ-м3Урбано шумарствоУредување на и пренамена на просторот пред Македонски пошти кој се наоѓа на северозападната страна на железничката станица. Овој дел е недоволно уреден, па потребно е да се засадат повеќе дрвја и да се уреди просторот.
НЖ-м4Ладни покривиПоставување на ладни покриви на куќите во Маџир Маало
НЖ-м5Вертикални градиниПоставување на вертикални градини на куките низ улиците на Маџир Маало
НЖ-м6Ладни површиниПрепокривање на бетонската површина на железничката станица со боја или со материјали кои ќе ја рефлектираат топлината, наспроти сегашната состојба на апсорпција.
НЖ-м7Зелен покривИзградба на зелен покрив над пероните на железничката станица. Овој проект може значајно да придонесе за разубавување и разладување на просторот. Дополнително зелениот покрив може да се направи и комерцијално достапен па да премине во летна чекална каде патниците во летните периоди ќе можат да уживаат во зеленилото на покривот.

 

Заклучок

Според направените анализи Скопје го има ефектот на урбани топлотни острови, иако тоа не е силно изразено како во поголемите градови. Сепак во насока на справување со оваа појава потребно е да се спроведат поголем број на мерки за да се направи градот пријатно место за живеење.

Во рамките на оваа студија предложени се над 70 мерки и акции кои ќе овозможат справување со ефектите на топлотни острови во Скопје. Како конкретни локации обработени се неколку области од Скопје, но тоа не значи дека овој ефект не е присутен во останатите делови од градот. Соодветно на ова, треба истите или слични мерки да се применат во сите области кои се детектирани како локации со зголемена температура.

Дополнително, бидејќи најголем број од мерките со кои се спречува ефектот на урбани топлотни острови делуваат и на намалување на загадувањето, секако треба да се направи напор да се имплементираат дел од предложените мерки.

 

Проф. д-р Димитар Трајанов 
Скопје, Јануари 2019

Придружни документи и објави:

  1. Урбани топлински острови во Скопје – Анализа и Акциски план
  2. Анализирање на урбаните топлински острови во Скопје со далечинска детекција
  3. Мапа на детектирани топли и ладни области во Градот Скопје (Поради ограничување на ГИС системот потребно е да го отворете линкот со http наместо со https)
  4. Започна процесот на мапирање на урбаните топлотни острови во Скопје
  5. Прва термална мапа на Скопје – Што се Урбаните топлински острови?
  6. Термална мапа на Скопје – најтоплите точки во градот и мерки за справување