Се одржа работилницата за дизајнерско размислување: #ГрадовинаИднината, Скопје: низ призмата на соседствата

На 19ти и 20ти Март, во хотелот Александар Палас во Скопје се одржа работилницата за дизајнерско размислување на темата #ГрадовинаИднината којашто се фокусираше на трансформација на градот Скопје преку трансформирање на поединечни соседства во неговите општини.

Градот Скопје кој е дом на повеќе од 40% од популацијата во земјата, во ера на забрзан технолошки развој и растечки потреби на граѓаните за квалитетни и навремени јавни услуги,  има потреба од подлабоко разбирање и зајакнување на капацитетите за соодветно да се пристапи на предизвиците на нови, иновативни начини. За таа цел канцеларијата на УНДП со поддршка на Скопје Лаб ја организираа оваа дводневна работилница на која учество зедоа околу 65 претставници на клучни локални и национални институции како и претстваници од неколку организации од приватниот и граѓанискиот сектор.

Комплексните проблеми се испреплетуваат низ многу сектори и области на работа и бараат вклучување на различни перспективи во процесот на изнаоѓање решенија. Поаѓаќи од ова, поделени во 10 мултидисциплинарни тимови, учесниците се обидоа да креираат решенија кои ќе може да одговорат на идентификуваните предизвиците со кои се соочуваат соседствата поаѓајќи од заеднички вредности коишто се стремат да ги задржат или да ги претстават кај локалните жители.

На крајот на работилницата тимовите ги презентираа своите решенија поставувајќи почетна точка за понатамошна акција за трансформација на градот, преку трансформација на неговите соседства.

Работилницата беше отворена од страна на постојаната претставничка на Програмата за развој на Обединетите Нации, Нарине Сахакјан и заменик министерот за животна средина, Јани Макрадули, а водена од двајца експерти за климатски иновации и паметно планирање на иднината на градовите, Тим Тејлор, висок советник за градови во Climate KIC, водечка европска иницијатива за климатски иновации и Андреа (Реј) Бојл, експерт за иновации и нови градови во УНДП Регионалниот хаб во Истанбул, со поддршка на тимот на Скопје Лаб.

Повеќе фотографии од атмосферата на работилницата може да најдете овде.

Measuring the Immeasurable — A Public Space Profile of Skopje

The United Nations has established a number of key goals and targets in recent years to address the challenges of rapid global urbanization. In addition to the objectives set at the World Summit in New York 2015 and the Habitat III Declaration of the same year, the UN’s 2016 Sustainable Development Goals include SDG 11: Sustainable Cities and Communities, a commitment to make cities inclusive, safe, resilient and sustainable by 2030, with universal access to safe, inclusive and accessible, green and public spaces, especially for women and children, older persons and persons with disabilities.

Despite these commitments, a new pilot project carried out by UNDP in the Municipality of Centar in Skopje has found that the capital city has so far failed to incorporate the UN goals adequately in its urban planning provisions.

The pilot project was tasked with conducting a Public Space Profile of Skopje, exploring an ambitious and innovative approach to assess current practices in public space development and management in Skopje and to develop a profile of the extent and quality of the city’s public spaces.

The pioneering Public Space Profile assessed a wide range of previously unmeasured parameters, including quantitative and qualitative profiling of the institutional, technical and human dimensions of public spaces in Skopje, using publicly available data, cadastre data, innovative GIS-tools and field research. The Profile research and report were developed according to a methodology developed by UN-Habitat for measuring progress in achieving the UN’s SDG 11.7.1.

Analysis of the results and findings of this research has established a sound basis for a number of key recommendations to improve urban planning and inform policy-making on public space development and management.

With a current population of 45,412 in an area of 752 ha, the Municipality of Centar has experienced growing pressures on local government services and urban infrastructure in recent decades, with a resulting decline in quality of life and the loss of public space.

These pressures have led in turn to a dramatic increase in civil initiatives calling for government authorities to take immediate action, especially to tackle the problem of pollution.

Part of the Profile project assessment methodology included detailed monitoring of citizens’ engagement with the urban environment. This meticulous approach, designed by UN-Habitat in collaboration with the Architecture Faculty of the University of Skopje, enabled the project to
identify the needs of different groups, such as young people, the elderly and people with disabilities.

A key aim of the project was to survey the extent and quality of public open spaces in the city. This task proved particularly challenging because the City of Skopje has not developed a clearly defined concept of public space. For this reason, the Profile project undertook an extensive and detailed review of all relevant international documentation on the definition, development, regulation and maintenance of urban public space.

The GIS survey of public space showed that the two sample spaces have a different average share of public spaces, the first one with 38% and the second with 48%. However, both were very different. The first one mostly represented by streets, while the second by green spaces and rest areas. But, the figures do not tell us a lot, where comes the field work, where we were able to go more in-depth and understand the quality of these spaces, and how they are used by the citizens. And the survey identified some worrying inadequacies in Skopje’s urban planning and management practices, including:

  • a lack of separation of public surfaces such as pavements and roads, with poorly managed and hazardous parking.
  • a lack of information about the city’s greenery, parks, squares, children’s playgrounds and sports fields.
  • a lack of capacity in the Municipality of Centar for undertaking detailed and layered GIS surveying for planning future sustainable development.

Additional field research found that urban equipment is uneven in quality and distribution across the city, with a lack of integration, leading to major problems in traffic circulation, pedestrian and cyclist safety, poorly managed waste facilities and parking spaces.

The report of the Profile project highlights the need for the city to incorporate the UN’s SDG 11, prioritizing improved planning and sustainable development of public urban space. Key recommendations include:

  • Incorporation of the goals in the strategies for spatial and urban development of the cities in the Republic of Macedonia;
  • Compliance with the legislation in the field of spatial and urban planning, as well as the landscaping and communal activities; At a local level, recommendations include:
  • Further assessing the existing situation, using modern IT tools to improve the conditions for mapping and analysis as the basis for public space strategies.
  • Establishing mechanisms for monitoring the situation, communicating with citizens, informing, taking actions, in order to provide better public spaces.
  • Training and building central and local capacities to maintain public spaces and improve the quality of urban life.
  • Providing opportunities for greater citizen involvement in decision-making and the creation of sustainable urban policies.

Finally, it is highly recommended to support and to promote the involvement of the academic community as the most prominent advocate of advanced ideas in urban planning policies.

As next steps, we hope to be able to develop this pilot into an initiative to measure the indicator for the whole City of Skopje and then all other cities, but also go step beyond, to develop a training module on urban public spaces planning for municipal councilors, that will capacitate them in adopting better urban plans.

Last but not least, we hope this blog will serve to initiate a debate on measuring this indicator, how other cities are doing? At what level they have set their baselines? And how they are setting their targets? Have there been any other experiences in using this methodology? Looking forward to hearing from as many of you as possible.

For more insights into the process read the entire “Public Spaces Profile Skopje Research report” on Piloting the methodology for measuring the Sustainable Development Goal 11.7.1. Indicator: “Average share of the built-up area of cities that is open space for public use for all, by sex, age and persons with disabilities”, a report prepared by Faculty of Architecture University of Ss. Cyril and Methodius in Skopje.

You can also head to our previous blog and find out where the initiative came from!

***
UNDP used the Skopje Lab platform to partner with the Faculty of Architecture, the Municipality of Center, experts and field researchers to test the methodology for measuring the SDG 11.7.1. Indicator: “Average share of the built-up area of cities that is open space for public use for all, by sex,
age and persons with disabilities”.

The research and piloting has been undertaken as part of the “Measuring the Unmeasured/ Venturing Into the Unknown: How Can We Measure SDG Tier III Indicators?” Cross-Regional Project led by UNDP Regional Hubs in Istanbul, Aman and Bangkok. The project is supported through the UNDP Innovation Facility 2017, which is funded with generous contribution of the Danish Government.

Ognen Marina, Divna Pencic

Термална мапа на Скопје – најтоплите точки во градот и мерки за справување

Вовед

Урбаните топлотни острови (UHI) се ефект кој се јавува во урбаните области на големите градови, како резултат на покриеноста на земјиштето со згради и асфалтни површини.  Поради ваквата состојба неопходно е навреме да се открие постоењето и интензитетот на топлотните острови и соодветно да се предложат мерки кои би се справиле со негативните ефекти на топлотните острови.

Изработка на термална мапа на Скопје

За да се направи откривање на топлотните острови во Скопје, потребно беше да се направи детална термална мапа на Град Скопје. Остварувањето на оваа цел претставуваше особен предизвик. Но можноста за тестирање на неколку техники и начини претходните години во склоп на Скопје Лаб, како простор за експериментирање ни овозможи да го утврдиме најлесниот и најефективниот, а во исто време и најефтин начин на реализација на овој интересен проект. Скопје Лаб е одлична платформа за соработка, и овој проект е реализиран како трилатерално партнерство меѓу град Скопје, УНДП и ФИНКИ.Откако беше договорено со Аероклубот Скопје да извршат лет над урбаниот дел од градот, екипата од ФИНКИ составена од проф. Димитар Трајанов, вон. Проф. Игор Мишковски, и асистентите Александар Стојменски и Костадин Мишев, почна со подготовки на летот.

Целта која си ја поставивме беше да се направи снимање со термална и RGB камера на урбаниот дел од Скопје. Бидејќи резолуцијата на термалната камера FlirVue Pro беше помала, параметрите на летот ги одредивме според неа. Во соработка со Аероклубот Скопје креиравме план по која ќе лета авионот, при што висината на летот ја определивме да биде 1100 метри за да добиеме 50-60% покривање на термалните слики. Аероклубот Скопје направи патека за планираното движење на авионот дадена на слика 1 и според овој план вкупната корисна патека која треба да ја помине авионот е повеќе од 375 км а летот би траел од 2 до 3 часа.

 

Слика 1 План за движење на авионот за снимање на урбаниот дел од град Скопје

Следниот проблем кој требаше да го решиме е немањето на ГПС во термалната камера, што го отежнуваше спојување на термалните слики. За креирање на визуелната RGB мапа, единствената камера со ГПС која ја имавме беше камерата која е монтирана на дронот DJI Phantom 3, при што самиот ГПС уред е сместен во дронот, а не во камерата. Согласно ова дојдовме до идеја да го монтираме целиот дрон во авионот и на тој начин да го направиме визуелното снимање на градот со камера која ќе ја тагира секоја слика со GPS координати.

За да се монтира опремата за снимање на авионот беше потребно да се дизајнира и потоа да се изработи соодветна платформа на авионот каде би се сместила опремата. Во соработка со инженерите од Аероклубот Скопје се направи соодветна алуминиумска платформа на која се монтираше темелната камера и дронот (RGB камерата).

 

Слика 2 Приказ на опрема за снимање која е монтирана на авионот

Со ова ја имавме потребната опрема, план за летот, и единствено чекавме убав и топол сончев ден. По неколку одложувања, како ден за летот беше определен 24 Август 2018. Според препораките за правење на термална мапа лето беше изведен околу пладне за да се намали ефектот на сенките и да се забележат максималните загревања на површните.

Во текот на тричасовниот лет беа собрани 3951 RGB слики и 10596 термални слики, кои покриваат површина од околу 213 km2. Овие поединечни слики беа обработени од страна на тим од Anadolu University [36] и од нив се добиени гео лоцирана термална мапа и гео лоцирана RGB мапа на Скопје.

Слика 3 Пристигнување на авионот по успешно завршување на мисијата

Дополнителни извори за изработка на акциски план

Покрај, направената термална мапа со Авион, дополнително се искористени и информациите добиени од микро анализа направена во текот на летото 2016 на потегот од Водно до центарот на Скопје. За анализа на топлотните острови искористена е и глобалната студија за топлотни острови направена од Center for Earth Observation при Yale University.

Мерки за справување со топлотни острови во Скопје

За анализа на мерките за справување со топлотните острови пред се користени се препораките од US Environmental Protection Agency како и препораките од соодветните Европски агенции.

Врз основа на направените анализи предложени се голем број на мерки. Предложените мерки се поделени во пет групи и тоа:

  • Генерални стратегии за справување со топлотни острови (предложени 6 мерки)
  • Акции/мерки за општините и Град Скопје (предложени 14 мерки)
  • Акции/мерки за граѓаните на Скопје(предложени 4 мерки)
  • Иновативни мерки (предложени 5 мерки)
  • Мерки за одредени карактеристични области во Скопје (предложени 43 мерки)

Согласно ова, во акцискиот план се предложени повеќе од 70 акции и мерки кои може да бидат преземени во насока на намалување на ефектите од урбаните топлотни острови во Скопје.

Генерални стратегии за справување со топлотни острови

Според Агенцијата за заштита на животната средина на САД [1], постојат пет главни стратегии за тоа како заедниците можат да преземат мерки за намалување на урбаните топлотни острови:

  • зголемување на бројот на дрва и вегетативната покривка,
  • инсталирање на зелени покриви,
  • инсталирање на ладни покриви,
  • користење на ладни тротоари и површини кои рефлектираат топлина или се водо-пропустливи
  • користење на практики за зелен урбан развој.

Покрај овие пет мерки во овој контекст додадени се и предлози за креирање на Зелени паркинзи.

Акции/мерки на ниво на општини и Град Скопје

Врз основа на анализи на голем број на мерки кои се применуваат во различни градови во светот, избрани се 14 мерки кои се прилагодени за Скопје и може да се применат од страна на општините или од Градот Скопје.

  • Еден милион дрва за Скопје: Оваа треба да биде кооперативна акција помеѓу градот, локалните заедници, бизнисите и поединците, која ќе обезбеди долгорочно партнерство со цел да се засадат 1.000.000 нови дрвја низ Скопје. Акцијата треба да ги опфати сите слободни места кои моментално се голини или имаат грмушки и неквалитетни дрвја, како и просторот покрај улиците.
  • Натпревар во садење дрва: Натпреварот би бил дизајниран за да им помогне на луѓето да се едуцираат за соодветни начини за садење дрвја, како и за придобивките од урбаните зелени области за заедницата Бесплатни дрвја за вашиот двор
  • Програма за посвојување на ледина: Оваа програма треба да им овозможи на групите граѓани да ја преземат одговорноста за садење на дрвјата и одржување на истите.
  • Уредба за зелен фактор: Поставување на повисоки минимални услови за зазеленување на земјиштето, со што ќе се бара сите нови градби да мора да обезбедат одреден минимален процент вегетативна покриеност од градежната парцела.
  • Пошумување покрај улици: Усвојување на правилник во кој ќе се специфицира дека мора да се садат дрвја вдолж двете страни на улицата на соодветно минимално растојание.
  • Воведување на прописи за зелени паркинзи: Правилник со кој ќе се предвиди дека при проектирањето и реализацијата на новите или реновирани паркинзи ќе мора да се предвиди и да се посадат соодветен број на дрвја со кои би се постигнало одреден минимален процент на засенчување на површината на паркингот.
  • Проект за конверзија на паркинзите во зелени паркинзи: Проект преку кој ќе се овозможи трансформација на постоечките паркинзи во зелени паркинзи.
  • Програма за поттикнување на зелени покриви и вертикални градини: За да се поттикне креирањето на зелени покриви и на вертикални градини, да се усвои уредба со која сопствениците на објекти на кои ќе се имплементираат зелени покриви или вертикални градини и истите ќе се одржуваат соодветно да им биде намален или комплетно да бидат ослободени од данокот на имот.
  • Програма за зелени покриви на јавни објекти: Овој проект ќе помогне да се подигне видливоста и да се зголеми јавното разбирање на зелените покриви.
  • Иницијатива за грантови за подигање на вертикални градини: обезбеди грантови за граѓаните кои сакаат да подигнат вертикални градини на нивните ѕидови. Покрај справувањето со топлотните острови, целта на оваа програма е да ја подобри севкупната естетика, удобноста на пешаците и квалитетот на воздухот
  • Зелени улици: Проект кој ќе ја промовира употребата на порозни материјали за поплочување на улиците кои се реконструираат или се градат нови.
  • Воведување на регулатива за инсталирање на ладни покриви: Традиционално во Македонија, покривите се прават од керамиди и се со темна црвена боја. Ваквиот материјал и боја придонесува за големо загревање на покривите низ целиот град. Во оваа насока градот ќе треба да донесе регулатива со препораки за покриви на станбените и комерцијалните згради да се користат материјали кои имаат високо албедо, односно ја рефлектираат топлината
  • Зголемување на бројот на дрвја во парковите: Главниот таргет на ова мерка треба да биде градскиот централен парк, во кој постојат делови во кои нема доволно дрвја, па со оваа мерка би требало на тие места да се засадат дополнителни дрвја. Секако оваа мерка треба да биде применета и на другите постоечки паркови каде густината на дрвјата не е доволна

Иновативни мерки

Покрај стандардните мерки предложени се и неколку интересни и невообичаени мерки кои може да се користат за намалување на ефектот од топлотните острови.

  • Портабилни зелени градини
  • Зелено кампување во град
  • Портабилни вертикални градини
  • Урбано земјоделство
  • Зелен покрив со ресторан

Акциски план за одредени карактеристични области

Со користење на статистички ГИС алатки се издвоени областите каде што има поголема концентрација на многу топли или многу ладни точки. Точките во ваквите области се поврзани во кластер и е формирана област која е посебно анализирана. Резултатите од ваквата анализа се прикажани Слика 4.

Слика 4 Мапа на детектирани топли и ладни области во Градот Скопје (кликнете овде да пристапите до мапата – Поради ограничување на ГИС системот потребно е да го отворете линкот со http наместо со https)

Врз основа на вака добиените резултати направени се анализи на неколку карактеристични области од градот. Па така, од централното градско подрачје одбрани се две дополнителни области кои се блиску до центарот, а тоа се Дебар Маало и Новата Железничка станица со Маџир маало, потоа анализирана е областа околу Пластичарската улица. Бидејќи и дел од индустриските области во Скопје покажуваат поголема загреаност, направена е и анализа на една индустриска зона. Ја одбравме индустриската зона околу фабриката МЗТ.

Во продолжение се дадени повеќе детали за предложените микро мерки за локацијата околу Новата железничка станица.

Пример за микро мерки за Нова железничка станица и Маџир Маало

Новата железничка станица е масивен бетонски објект со огромна бетонска површина која е директно изложена на сонце и како таква е подложна на загревање и резултира во значајно зголемување на температурата во нејзината околина. Во околината за железничката станица има повеќе паркинзи кои се речиси без никаква вегетација и дополнително допринесуваат за вжештување на овој простор.

Населбата Маџир Маало многу густо урбанизиран дел со приватни куки и згради кои немаат или имаат многу мало дворно место. Улиците се многу тесни и претежно се  без дрва и зеленило на нив. Ова целото резултира во зголемување на температурата во овој дел од градот.
основа направените анализи како и на можностите за примена, за оваа локација се предложени следниве мерки кои шематски се прикажани на следната слика.

Слика 5 Предложени мерки за справување со топлотни острови кај Нова железничка станица и Маџир Маало

 

ИДТипОпис на мерката
НЖ-м1аУрбано шумарствоЗасадување на дрвја покрај тротоарите како и на островот на булеварот Кузман Јосифовски Питу. На овој дел на булеварот нема задоволителен број на дрвја па оваа мерка е неопходна за разладување и разубавување на просторот.
НЖ-м1бУрбано шумарствоЗасадување на дрвја покрај тротоарите на улицата која е паралелна со железничката станица
НЖ-м2Зелени паркинзиКонвертирање на паркинзите околу Новата железничка станица во зелени паркинзи. На овој паркинг моментално речиси и да не постојат дрва. Конвертирањето на овие паркинзи значително ќе придонесе за намалување на температурите но и дополнително за разубавување на просторот.
НЖ-м3Урбано шумарствоУредување на и пренамена на просторот пред Македонски пошти кој се наоѓа на северозападната страна на железничката станица. Овој дел е недоволно уреден, па потребно е да се засадат повеќе дрвја и да се уреди просторот.
НЖ-м4Ладни покривиПоставување на ладни покриви на куќите во Маџир Маало
НЖ-м5Вертикални градиниПоставување на вертикални градини на куките низ улиците на Маџир Маало
НЖ-м6Ладни површиниПрепокривање на бетонската површина на железничката станица со боја или со материјали кои ќе ја рефлектираат топлината, наспроти сегашната состојба на апсорпција.
НЖ-м7Зелен покривИзградба на зелен покрив над пероните на железничката станица. Овој проект може значајно да придонесе за разубавување и разладување на просторот. Дополнително зелениот покрив може да се направи и комерцијално достапен па да премине во летна чекална каде патниците во летните периоди ќе можат да уживаат во зеленилото на покривот.

 

Заклучок

Според направените анализи Скопје го има ефектот на урбани топлотни острови, иако тоа не е силно изразено како во поголемите градови. Сепак во насока на справување со оваа појава потребно е да се спроведат поголем број на мерки за да се направи градот пријатно место за живеење.

Во рамките на оваа студија предложени се над 70 мерки и акции кои ќе овозможат справување со ефектите на топлотни острови во Скопје. Како конкретни локации обработени се неколку области од Скопје, но тоа не значи дека овој ефект не е присутен во останатите делови од градот. Соодветно на ова, треба истите или слични мерки да се применат во сите области кои се детектирани како локации со зголемена температура.

Дополнително, бидејќи најголем број од мерките со кои се спречува ефектот на урбани топлотни острови делуваат и на намалување на загадувањето, секако треба да се направи напор да се имплементираат дел од предложените мерки.

 

Проф. д-р Димитар Трајанов 
Скопје, Јануари 2019

Придружни документи и објави:

  1. Урбани топлински острови во Скопје – Анализа и Акциски план
  2. Анализирање на урбаните топлински острови во Скопје со далечинска детекција
  3. Мапа на детектирани топли и ладни области во Градот Скопје (Поради ограничување на ГИС системот потребно е да го отворете линкот со http наместо со https)
  4. Започна процесот на мапирање на урбаните топлотни острови во Скопје
  5. Прва термална мапа на Скопје – Што се Урбаните топлински острови?
  6. Термална мапа на Скопје – најтоплите точки во градот и мерки за справување

 

За Скопје со оддржливо управување со кабаст отпад

Одржана првата работилница во склоп на проектот за подобрување на услугата за управување со кабаст отпад од страна на Јавното Претпријатие Комунална Хигиена

 

На 14.01.2019 во просториите на Град Скопје се одржа првата работилница од проектот за “Редизајнирање на услуга за собирање на кабаст отпад на ЈП Комунална Хигиена”.

На работилницата присуствуваа претставници од релевантните сектори во Град Скопје, експерти кои работат во полето на управување со отпад, и претставници од ЈП Комунална Хигиена задолжени за управување со услугата за собирање на кабаст отпад.

Овој проект СкопјеЛаб го отпочна на  иницијатива на Град Скопје, кој го препозна предизвикот и потребата од значително подобрување на пристапот и начинот на управување со цврст отпад. Имајќи ја предвид комплексноста на системот за управување со цврст отпад, Град Скопје реши да го отпочне процесот првично со подобрување на услугата за собирање на кабаст отпад на ЈП Комунална Хигиена.

Под кабаст отпад се подразбира мебел и делови на мебел и на него слични предмети, бела техника и електрични апарати за домаќинство (шпорети, ладилници, машини за перење на алишта и садови, бојлери и сл. предмети), електронски апарати (компјутери, телевизори, музички системи и сл.), како и на нив слични кабасти предмети кои се користат во домаќинствата кои сопственикот-поседувачот ги отфрла или има намера да ги отфрли.

Редизајнирата услуга за одложување, собирање и управување со кабастиот отпад, ќе значи:

  • Подобрен изглед и чистота на градот, без отпад одложен покрај садовите за одложување на комунален отпад
  • Неможност за нелегално собирање на овој отпад и користење за огрев
  • Подобрен степен на задоволство на потребите на граѓаните во поглед на користење на услугата за кабаст отпад
  • Зголемување на бројот на корисници на услугата
  • Потенцијално креирање или поттикнување на систем на циркуларна економија и занаетчиство
  • Идентификација на можности за подобрување на останатите услуги за управување со отпадот
  • Воспоставување на партнерства помеѓу ЈП Комунална Хигиена и останати приватни, јавни или организации од граѓанскиот сектор кои се вклучени во процесот на управување со отпадот, како и
  • Зајакнување на капацитетите на сите вклучените страни за развој на иновации

За време на работилницата се презентираа наодите од секундарното истражување и постоечки регулативи и процеси поврзани со услугата, се работеше на мапирање на различни типови на корисници на услугата и согласно на тоа се мапира моменталниот процес на остварување на услугата. Целта беше да се идентификуваат слабите точки на кои треба да се работи со цел подобрување на услугата и/или мапирање на дополнителни услуги кои ќе обезбедат правилно и поефективно управување со кабастиот отпад.

Резултатите од ова работилница обезбедија добра основа за спроведување на следните чекори како и да се идентификуваат нови потенцијални актери кои треба да се вклучат во процесот со цел постигнување на очекуваните резултати.

Следни чекори:

  • Спроведување на примарно истражување со граѓани кои ја користеле или би ја користеле услугата во иднина со   цел идентификување на можности за подобрување на услугата.
  • Организација на 3 работилници за ре-дизајнирање на услугата со сите засегнати страни
  • 3 месечен пилот период за тестирање на редизајнираната услуга
  • Финализација и дефинирање на препораки

Времетраење на проектот е 6-8 месеци вклучувајќи го и периодот на тестирање на  редизајнираната услуга.

За поголема успешност на проектот Ве повикуваме да се вклучите во процесот доколку сте заинтересирани. Пријавете го вашето учество на [email protected] со назнака “учество во проект за редизајн на услуга – Кабаст отпад”.

 

СкопјеЛаб е проект на УНДП и Град Скопје чија цел е да ја покаже корисноста од вклучување на перспективите на граѓаните во донесувањето  на одлуките на сите нивоа на градот. Главниот фокус на работа на СкопјеЛаб е реализација на пилот (тест) проекти од областа на заштитата на животната средина, специфично проекти и активности насочени кон намалување на загадувањето на воздухот, ревитализација и зголемување на зелени јавни површини во градот и подобрување на управувањето со отпадот, како клучни теми за граѓаните на Скопје.

 

Иновации во јавниот сектор — реалност или илузија?

Неефикасноста на јавните услуги и бавната јавна администрација не значи дека јавниот сектор не може, не знае, и не иновира. Но, од каде ваквото негативно мислење за иновациите во јавниот сектор?

Причините ги согледуваме во јавниот сектор низ светот, особено во последните години, којшто се соочува со притисок да се приспособи на тековните проблеми и промени. Фискалниот притисок, растечките очекувања на јавноста од јавните услуги, стареењето на популацијата, миграцијата и климатските промени се само дел од факторите кои директно влијаат на иновирањето во јавниот сектор.

Многумина сметаат дека само во бизнис секторот има можност за натпревар и иновација. Но, би сакале да го докажеме спротивното. Идеите во јавниот сектор не се непостоечки, сепак тие се најчесто блокирани, испуштени, а многу често и заборавени. Погледнувајќи низ минатото, ќе видиме дека најголемите и најзначајните иновации се јавија токму во комуникациите, материјалите и енергијата од богатите феудалци, влади и војска многу порано од иновациите во приватниот сектор, коишто се појавија дури во последните години од 19тиот век.

Интернетот и веб пребарувачот, најголемите и најзначајните иновации во последните 50 години, излегоа од јавни организации: Агенција за напредни истражувачки проекти за одбрана (DARPA), ЦЕРН (CERN), и Европската организација за нуклеарно истражување.

Сепак, мислењето дека нема иновации во јавниот сектор и не е неосновано.  

Кога целта е подобрување на јавните услуги и општеството во целина, иновациите во јавниот сектор се можни и неопходни!

За ова сведочи успешната приказна на главниот град на Колумбија, инспиративниот Медејин. Овој втор по големина град во Колумбија кој е познат по Пабло Ескобар, насилство, кокаин и нарко/трафиканти, во 2012 година беше прогласен за најиновативен град на светот, земајќи им го местото на Тел Авив и Њу Јорк.

Како Медејин успеа од најопасен град во деведесеттите да прерасне во нај иновативен град во 2012 година?

Слика 1: “City of the Year.” Arch Student. Достапно на: http://arch-student.com/wp-content/uploads/2013/09/City-of-the-Year-2012-Medellin.jpg. Пристапено на: 2017.08.31.

 

Истражување и работа на терен

Еден од проблемите со кои се соочуваа граѓаните на Медејин беше нееднаквоста и сиромаштијата. Само замислете си слика од населби лоцирани на ридови и трошни куќи од кадешто жителите пешачат и по неколку часа за да стигнат на работа. Со цел да направи промена, тогашниот градоначалник на Медејин, Серхио Фахардо, (Sergio Fajardo, 2004-2007), за време на својот мандат организираше тим којшто започна  да ги истражува проблемите на најмаргинализираните населби на терен, што беше спротивно од вообичаената практика на административното работење. Поминувајќи време на терен, тимот идентификува дека граѓаните во сиромашните населби секојдневно се соочуваат со криминал и насилство кое е концентрирано на специфични места во населбите. Со цел да ги трансформира овие точки на насилство и криминал во места каде се создава култура и владее мир, градските власти одлучуваат да изградат паркови, спортски терени, образовни и транспортни објекти на токму тие точки коишто се познати по најголемо насилство и трговија со дрога.

Слика 2: Серхио Фахардо, бившиот градоначеленик на Медејин (2004-2007) на средба со локалното население разговара за предлог проектите на градот. Извор: Twitter

 

Соработка со целните групи

Свесни за тоа дека не може сами да ги решат проблемите, градските власти во Медејин решаваат спортските терени, ескалаторите и станиците за гондолата кои денес функционираат како главно превозно средство за сиромашните кои живеат на ридестите делови од градот да ги изградат во соработка со локалното население. Во дискусиите со локалните претставници, идентификувано е како да се задржи постоечкиот екосистем и динамика која постои во заедницата, а во исто време да се изнајдат решенија кои ќе  го подобрат квалитетот на живот и ќе ги намалат проблемите со коишто се соочуваат жителите секојдевно.

Сепак, со изградбата на ескалаторите и гондолите не се решија сите проблеми во сиромашните населби и финансиската ситуација на многу луѓе и понатаму остана иста. Но, ова беше  чекор напред со оглед на фактот дека драстично се подобри квалитетот на живот на граѓаните, особено на постарите лица и лицата со инвалидитет. Луѓето добија повеќе време за рекреација, за пријателите и семејството како и можност за обавување на дополнителна работа.

Слика 3: Пред изградбата на ескалаторите жителите на 13-та комуна требало да искачуваат 357 скалила. Извор: Citiscope.org

 

Слика 4: Жители на најсиромашната населба Comuna 13, уживаат во благодетите од ескалаторите кои го намалуваат времето потрошено при патување. Извор: NextCity.org

 

Вложување во функционални и образовни проекти

Со цел да се смени духот на градот и да се отстрани сликата за Медејин како место кадешто владее криминал, насилство и трговија со дрога, градските власти одлучуваат најубавите архитектонски објекти да ги изградат во најсиромашните делови. „Нашите најубави згради мора да бидат во најсиромашните делови на градот бидејќи таму се најпотребни и ќе помогнат во трансформација на населбата но и градот во целост.“ – Серхио Фахардо.

Местата коишто претходно беа напуштени се претвораат во културни, образовни и рекреативни центри. Овде вреди да се споменат гондолата, ботаничката градина во Медејин, паркот Explora, Рута Н (центар за иновации), библиотеката од Шпанија.

Слика 5: Зградата во црно која е инспирирана од гранитот е зградата на библиотеката Шпанија (Biblioteca de España). Извор: NextCity.org – Пристапот до образование мора да е еднаков за сите – Серхио Фахардо, градоначалник на Медејин

 

Интегриран пристап кон решавање на проблемите

Управувањето со вработените во јавниот сектор беше еден од најголемите проблеми во Медејин. Со цел да се справи со овој проблем, при  стапување на водечката позиција во градот, Серхио Фахардо решава да вработи дополнителен кадар и да го смени постоечкиот начин на работа.

Преку ваквиот пристап градоначалникот се обиде да ја обедини администрацијата и да ја приклони кон новиот концепт на работење – реализација на интегрални урбани проекти (Proyectos urbanos integrales), методологија за системско решавање на проблемот. Во комуникација со населението, градоначалникот ги поставува  насилството и движењето на граѓаните од нивните домови па се до работните места, рекреативните центри и образованите установи како приоритетни проблеми на кои треба да им се најде решение.

Во транспортниот систем се дизајнира и инсталира систем на гондоли кој покрај туристичка атрактивност и релативно лесната инсталација на ридест предел, влијае на однесувањето на луѓето, тргајќи ги од улиците каде се се собираат криминалците и се случува насилство. Покрај искуството со возење во  гондоли се нудат и бесплатни книги, кои патниците може да ги користат кога се превезуваат од една до друга станица со цел поттикнување на развојот на културата кај граѓаните. Дополнително со изградба на мрежа на спортски и рекреативни центри на местата кои претходно се концентрираше најмногу криминал и насилство се намали стапката на криминал бидејќи збирните места на криминалците на јавни места се ограничија. Наместо со криминал, младите почнаа да практикуваат спортови и да ги користат јавните рекреативни центри за друштвено-продуктивни цели.

Слика 6: Проект за изградба на зелен појас во најсиромашната комуна 13 кој што вклучува рекреативни патеки, паркови, зеленило, образовни установи и нови домови. Извор: Cinturonverde

 

Континуитет

Заслугата за трансформацијата за Медејин се должи на многу повеќе луѓе отколку што се претставени во оваа статија. Но, целта е да се истакне дека преку паметно и посветено лидерство и интегриран пристап во работењето, успехот во воспоставување на темелите за промена е неизбежен.

Со ваквиот начин на работа, во случајот со Медејин, лидерството на градот успеа да ја врати самодовербата на граѓаните дека можат повеќе, а истовремено и нивната  доверба во јавниот сектор.

Иако ваквиот континуитет не може да се загарантира, сепак она што треба да се запамети е дека поставување на добри темели и практики водат кон позитивни промени и истите треба континуирано да се негуваат и наградуваат.

Слика 7: Стапка на убиства во Медејин, Колумбија. Стапката на убиства драстично опаѓа во Медејин со интервенциите на различните администрации во градот кои го преземаат водството од 2003-та година. Секако, има доста простор за подобрување. Извор: MedellinLiving.com

Примерот за Медејин е само еден од примерите како желбата на администрацијата и лидерите и заедничката соработка со граѓаните може да помогне за остварување на позитивни промени во градовите. Она што мора да сме свесни е дека за поттикнување на иновации во јавниот сектор не се секогаш доволни само притисоците од јавноста за поефективни услуги. Понекогаш е потребно и да не се занемари потребата за оддавање на признание на вработените во јавниот сектор кои ги извршуваат услугите и речиси секогаш се директно изложени на критики, а имаат аспирации и желба да променат нешто. Тие треба да се охрабрат и да ги бараат промените кај своите претпоставени бидејки промената нема сама по себе да дојде. Со секој разговор за промена на начинот на работа се всадува семе во главата на лидерите кое може да вроди со плод. Секогаш „семето“ не раѓа со плод, но успехот зависи и од тоа како се „сади семето“. Многу е важен начинот на комуникација и како се предложуваат идеите. На темата комуникација, може да разговараме во нареден блог.

 

И за крај да размислиме – Што може ние заедно и секој индивидуално да направи за го подобри квалитетот на живот во Скопје?

 

Извори:

Aghili, Saalar. “Medellín Rising: Interview with Governor Sergio Fajardo.” Berkley Political Review, јуни 5, 2016. Достапно на: https://bpr.berkeley.edu/2016/06/05/medellin-rising-interview-with-governor-sergio-fajardo/. Пристапено на: 2017.08.31.

“City of the Year.” Arch Student. Достапно на: http://arch-student.com/wp-content/uploads/2013/09/City-of-the-Year-2012-Medellin.jpg. Пристапено на: 2017.08.31.

“Colombia’s Medellin named ‘most innovative city’”. BBC News, март 1, 2013. Достапно на: http://www.bbc.com/news/world-latin-america-21638308. Пристапено на: 2017.08.31.

“FROM FEAR TO HOPE IN COLOMBIA: SERGIO FAJARDO AND MEDELLÍN, 2004 – 2007.” Innovation for Successful Societies. Princeton University, декември 2010. Достапно на: https://successfulsocieties.princeton.edu/sites/successfulsocieties/files/Policy_Note_ID116.pdf. Пристапно на: 2017.08.31.

“Medellín, Colombia conferred Lee Kuan Yew World City Prize 2016.” Urban Redevelopment Authority, март 16. 2016. Достапно на: https://www.ura.gov.sg/uol/media-room/news/2016/mar/pr16-16.aspx. Пристапено на: 2017.09.03.

Scruggs, Gregory. “Latin America’s New Superstar.” NextCity, март 31, 2014. Достапно на: https://nextcity.org/features/view/medellins-eternal-spring-social-urbanism-transforms-latin-america. Пристапено на: 2017.09.03.

Swope, Christopher. “How Medellín revived itself, Part 4: the road to “most innovative city”. Citiscope, април 11, 2014. Достапно на: http://citiscope.org/story/2014/how-medellin-revived-itself-part-4-road-most-innovative-city. Пристапено на: 2017.08.31.